Drevni DNK otkrio neočekivane veze u Evropi pre 30.000 godina: „Protok gena dodaje nam novu dimenziju…“

Evropljani su, pre oko 30.000 godina, u vreme kulture Gravetijen, bili međusobno mnogo bolje povezani nego što se mislilo. To je pokazalo novo genetičko ispitivanje veza između ovih populacija objavljeno u žurnalu Science Advances. Ova studija kombinovala je genomske podatke retkih ljudskih ostataka sa ljudskim DNK sačuvanim u sedimentima pećine, saopštio je Univerzitet u Beču.

Kultura Gravetijen bila je rasprostranjena na Starom kontinentu pre između 34.000 i 25.000 godina. Iako su arheološka otkrića odavno ukazivala na rasprostranjene kontakte širom regiona, genetski podaci su više ukazivali na dve relativno stabilne genetske grupe, istočnu i zapadnu.

Preporučujemo

Analizirajući nove i ranije objavljene genomske podatke zajedno sa tragovima ljudskog DNK iz pećinskih sedimenata, istraživači koje su predvodili stručnjaci sa Univerziteta u Beču otkrili su dokaze genetske razmene istočne i zapadne grupe, kao i dugoročni kontinuitet populacije u jugozapadnoj Evropi.

Genom žene povezuje istok i zapad

Ostaci žene iz pećine Isturic (Isturitz) u jugozapadnoj Francuskoj, koja je živela pre oko 30.000 godina, dali su do danas najstariji skup podataka o celom genomu anatomski modernog čoveka iz jugozapadne Evrope. Njeni genetički podaci pružaju ključne dokaze o razmeni između istoka i zapada: veći deo njenog porekla bio je povezan sa zapadnoevropskom lozom, ali je takođe nosila i poreklo povezano sa populacijama iz centralne i istočne Evrope. Genetičko modelovanje datira ovaj protok gena na period od pre oko 32.500 do 31.500 godina.

- Naši rezultati pokazuju da istočnoevropske i zapadnoevropske populacije nisu bile toliko genetički izolovane kao što se ranije pretpostavljalo. Protok gena na tako velikim udaljenostima dodaje novu dimenziju našem razumevanju načina na koji su gravetijenske populacije bile povezane – rekao je Pere Đelabert (Pere Gelabert), prvi autor studfije i naučnik sa Odeljenja za evolucionu antropologiju Univerziteta u Beču.

Sličan signal pronađen je i kod prethodno proučene jedinke iz Ormesona u Francuskoj. Zajedno sa arheološkim dokazima, nova saznanja takođe podržavaju ideju da je Isturic možda bio mesto susreta različitih grupa.

Ljudska DNK iz pećinskog sedimenta

Istovremeno, istraživači su pronašli dokaze o dugoročnom kontinuitetu populacije u jugozapadnoj Evropi. Genomski podaci iz pećine Čufin u severnoj Španiji ukazuju na to da se zapadnoevropsko poreklo održalo u ovom regionu hiljadama godina.

Tim je takođe analizirao drevnu ljudsku DNK očuvanu direktno u pećinskom sedimentu.

U pećini El Miron u Kantabriji, uspeli su da izoluju dovoljno ljudske nuklearne DNK iz sloja starog 22.000 godina kako bi utvrdili njeno genetičko poreklo – uprkos odsustvu ljudskih kostiju ili zuba.

- Sedimentna DNK nam omogućava da dođemo do genetičkih informacija iz perioda u kojima nedostaju ljudski ostaci. To nam pruža način da povežemo arheološke slojeve sa genetičkim poreklom ljudi koji su naseljavali lokalitet – rekao je Ron Pinhasi, viši autor studije i naučnik sa Odeljenja za evolucionu antropologiju Univerziteta u Beču, čiji je tim predvodio ovu studiju.

DNK iz El Mirona pokazuje da se ovo poreklo održalo kroz poslednji glacijalni maksimum, podržavajući ideju o Iberijskom poluostrvu kao utočištu tokom ledenog doba.

Ostaci majke i sina

U južnoj Italiji, tim je analizirao Ostuni 1b, muški fetus i po svemu sudeći sina ranije proučavane žene Ostuni 1. Njegov otac je verovatno poticao iz iste genetičke populacije, ali roditelji nisu bili u bliskom srodstvu – što ukazuje na reproduktivne obrasce koji su pomagali da se izbegne visok nivo ukrštanja u srodstvu.

Zajedno, ova otkrića pokazuju da je regionalni kontinuitet populacije mogao da koegzistira sa genetičkom razmenom na velikim udaljenostima.

Đelabertov tim sada kombinuje sedimentnu DNK sa naprednim proteomskim analizama kako bi istražio prva transevropska širenja modernih ljudi i njihove interakcije sa mesožderima na mestima gde su organski ostaci retki.

Kultura Gravetijen je industrija kamenog oruđa iz vremena mlađeg paleolita, koja postojala od pre oko 33.000 godina do pre 17.000 godina. Nazvana je po La Gravetu u Dordonji, u Francuskoj.

Jedan od najčuvenijih lokaliteta ove kulture je Vilendorf u Austriji, gde je pronađena slavna Vilendorfska Venera. Takođe, poznata je ljudska glava izrezbarena u slonovači otkrivena u nalazištu Dolnji Vjestonjice u Češkoj. Smatra se najstarijim portretom na svetu.

(Telegraf Nauka/Universität Wien)