Drevne kupaste posude možda su služile kao lampe sa pčelinjim voskom tokom rituala

Halkolitski korneti su kupaste keramičke posude proizvedene isključivo tokom bakarnog doba, pronađene u velikom broju na nekim arheološkim lokacijama, ali odsutne na drugim.

Nova studija sa Odeljenja za arheologiju Telavivskog univerziteta predstavljaju prvu sistematsku analizu jedne od najvećih kolekcija tih korneta otkrivenih na halkolitskoj lokaciji Teleilat Gasul u Jordanu.

Preporučujemo

Studija je ispitala verovatne materijalne izvore, morfološke karakteristike i tehnike oblikovanja, i testirala hipotezu da su ovi korneti možda korišćeni kao lampe sa pčelinjim voskom.

Ovi korneti su keramičke posude u obliku kupe, isključivo iz halkolitske ere. Tipično imaju svetlu ili crvenu oblogu, ponekad sa dve ili četiri izbočine. Pronađeni su u velikom broju na lokacijama kao što su Aškelon, En Gedi, Abu Hof i Grar, obično u okviru specifičnih lokacija ponekad identifikovanih kao kultna skladišta, iako su retki ili čak odsutni na drugim lokacijama kao što su Safadi, Abu Matar i Šikmim.

Većina korneta je lokalnog porekla, iako postoje primerci koje su napravili specijalizovani grnčari iz udaljenijih mesta. Uglavnom ne postoji jasan, jednoobrazan sistem za klasifikaciju korneta, sa podtipovima klasifikovanim različito na različitim lokacijama.

Njihova funkcija je dugo predmet rasprave, sa teorijama u rasponu od upotrebe u tada nastajućoj mlečnoj industriji do upotrebe u topljenju bakra metodom "izgubljenog voska" – zbog prisustva ostataka pčelinjeg voska. Još jedna teorija kaže da su možda služili kao lampe sa pčelinjim voskom; međutim, ova hipoteza je osporavana zbog odsustva tragova čađi unutar posuda.

U cilju sistematske analize halkolitskih korneta, analizirano je 35 kompletnih i 550 fragmenata korneta koji su pronađeni na lokaciji Teleilat Gasul između 1929. i 1999. godine.

Otkrivena su četiri glavna tipa korneta, uglavnom lokalnog porekla, mada su korneti tipa 3, zbog svoje jednoobraznosti i superiornog kvaliteta, verovatno rad specijalizovanih grnčara.

Posude su napravljene od jednog komada gline, koji je oblikovan pomoću okruglog štapa umetnutog po dužini, pri čemu je osnova posude ručno povlačena kako bi se stvorio karakterističan konusni oblik. Sve u svemu, ovaj proces, koji je potvrđen eksperimentima, trajao je približno 10 minuta po posudi.

Pored toga, kod nekih posuda su primećeni ostaci čađi u unutrašnjosti. Ovo, zajedno sa eksperimentalnom replikacijom, snažno podržava hipotezu da su korneti imali funkciju kao lampe sa pčelinjim voskom.

"U eksperimentima, korneti napunjeni pčelinjim voskom goreli su do devet sati. Ovo vreme zavisi od količine i kvaliteta voska“, kažu istraživači. „Opšta je pretpostavka da je pčelinji vosak tada sakupljan iz košnica u divljini, što implicira ograničenu dostupnost i destruktivan proces ekstrakcije. Iako najraniji direktni dokazi za pčelarstvo u datom regionu potiču iz gvozdenog doba, od košnica u Tel Rehovu, ne postoji suštinska tehnološka barijera koja bi sugerisala da takve prakse nisu mogle postojati ranije“.

Pošto su tradicionalne košnice tipično izgrađene od nepečene gline razumno je pretpostaviti da ne bi bile sačuvane u halkolitskoj arheološkoj evidenciji. U svakom slučaju, pčelinji vosak je bio vredan materijal, što se dobro uklapa u kultni kontekst.

Korneti su možda bili delimično ispunjeni drugom supstancom, kao što je glina, pre dodavanja voska, kažu istraživači. To bi smanjilo potrebnu količinu voska i poboljšalo funkciju osvetljenja pozicionirajući plamen na viši nivo".

S obzirom na njihovo mesto u kultnim kontekstima sa živopisnim zidnim slikama koje prikazuju procesije, maske i životinje, verovatno je da su lampe imale svrhu tokom ovih rituala, nakon kojih su uništene, što pokazuju tragovi udaraca i mnoštvo fragmenata.

(Telegraf Nauka/Phys.org)