Ovaj tip žena ne prašta, pokazala studija

Narcisizam se povezuje sa sebičnošću i drugim negativnim osobinama poput grandioznog osećaja sopstvene važnosti, konstantne potrebe za divljenjem i nedostatka empatije prema drugima. Zato možda i nije iznenađujuće što narcisoidne osobe obično imaju poteškoća sa oblicima ponašanja koji su povezani sa boljim mentalnim zdravljem i zdravim odnosima, kao što je praštanje.

Nova studija, objavljena u Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, istražuje kako ljudi sa određenim tipom narcisizma automatski reaguju na uvrede, mereći njihovu sklonost ka osveti, izbegavanju osobe koja ih je uvredila ili blagonaklonom postupanju, piše Phys.org.

Preporučujemo

Merenje narcisizma

Dosadašnji nalazi o narcisizmu i praštanju bili su mešoviti, delom zato što su narcisizam tretirali kao jedinstvenu osobinu. Ipak, većina istraživača se slaže da narcisizam nije jedna crta ličnosti. Autori nove studije navode da se on obično deli na dva domena višeg reda: grandiozni i ranjivi narcisizam.

Ovi domeni se dalje raščlanjuju na antagonistički narcisizam, definisan neprijateljstvom i reaktivnom samoodbranom; agentsku ekstraverziju, definisanu težnjama ka samopromociji i samoisticanju; i narcistički neuroticizam, definisan nesigurnošću i socijalnim povlačenjem. Nova studija se fokusira na antagonistički narcisizam, koji uključuje osobine kao što su osećaj prava, neprijateljstvo i eksploatacija drugih.

Većina ranijih studija koristila je upitnike samoprocene za merenje narcističkih crta, ali na ove oblike merenja može uticati socijalna poželjnost. Učesnici mogu biti nevoljni ili nesposobni da tačno prijave neprijateljske narcističke tendencije, što rezultira nepouzdanim podacima. Indirektne mere, poput Testa implicitnih asocijacija (IAT), razvijene su u pokušaju da se prikupe manje pristrasni podaci. Ovi testovi su namenjeni otkrivanju automatskih podsvesnih asocijacija koje mogu pomoći u otkrivanju prirodnih tendencija osobe.

- Ovi modeli postavljaju dva različita sistema obrade informacija: prvo, reflektivni sistem koji upravlja namernim, svesnim samoprocenama i, drugo, impulsivni sistem vođen automatskim, asocijativnim procesima. U uslovima ograničene kognitivne kontrole ili narušene samoregulacije, što su stanja uobičajena kod mentalnih poremećaja, automatski procesi mogu nadjačati reflektivnu obradu – naveli su autori u studiji i dodali:

- Samoprocenjeno praštanje ili narcisizam možda neće u potpunosti obuhvatiti dispozicione tendencije niti predvideti stvarno ponašanje u kliničkim kontekstima. Iako su iznete određene metodološke primedbe, indirektne mere su koristan dodatak samoprocenama kada se primenjuju uporedo sa eksplicitnim procenama.

Antagonistički narcisizam

Da bi procenili vezu između antagonističkog narcisizma i praštanja, istraživači su analizirali upitnike i kompjuterske testove vremena reakcije kod 102 odrasle pacijentkinje u jednoj nemačkoj psihosomatskoj klinici. Većini učesnica bila je dijagnostifikovana depresija, anksioznost ili drugi poremećaji mentalnog zdravlja.

Tim je otkrio da su pacijentkinje sa jačim automatskim asocijacijama između sebe i antagonističkih narcističkih crta pokazale manje spremnosti na praštanje kroz nekoliko mera. One sa antagonističkim narcističkim crtama imale su znatno veću verovatnoću da izbegavaju nekoga ko ih je povredio i manju verovatnoću da pokažu dobronamernost prema toj osobi. Takođe su pokazale generalno manju sklonost ka praštanju.

Indirektne mere narcisizma predvidele su ove obrasce čak i nakon što su uzete u obzir standardne mere samoprocene. Međutim, one nisu predvidele jaču motivaciju za osvetu, što sugeriše da izbegavanje i smanjena dobronamernost mogu biti tešnje povezani sa automatskim antagonističkim tendencijama nego sa svesnom odmazdom.

Automatske reakcije i svesne odluke

Studija sugeriše da poteškoće u praštanju ponekad mogu biti podstaknute brzim, automatskim interpersonalnim reakcijama, a ne samo svesnim izborom da se gaji ljutnja. Nedostatak motivacije za osvetu može poslužiti kao primer, a tim kaže da ovo zaslužuje detaljnije ispitivanje, posebno zato što se antagonistički narcisizam obično povezuje sa visokim stepenom osvetoljubivosti. Navode da to može biti povezano sa razlikom između impulsivnih, asocijativnih mehanizama i reflektivnih, kontrolisanih ponašanja.

- AN-IAT verovatno odražava relativno stabilne, automatske samooasocijacije sa antagonističkim crtama, kao što su neprijateljstvo, osećaj prava i eksploatacija, koje odgovaraju povišenom izbegavanju i smanjenoj blagonaklonosti. Nasuprot tome, motivacija za osvetu može jače zavisiti od deliberativnih, kontrolisanih procesa koji uključuju svesno planiranje, strateško rezonovanje i samoregulacioni angažman, što se naziva „hladnom osvetom“ – naveli su autori.

Studija, naglasili su, ima određena ograničenja, pre svega to što je bila relativno mala, uključivala je samo žene i nije pratila ponašanje u stvarnom svetu, kao što je pitanje da li su se učesnice zaista pomirile nakon konflikta. Tim sugeriše da bi buduće srodne studije mogle uključiti osobe različitih polova i kliničkih pozadina, obuhvatiti duži vremenski period i uporediti rezultate testova sa ponašanjem u stvarnom životu koje prijavljuju partneri, porodica ili kliničari.

(Telegraf Nauka/Phys.org)