Masovna grobnica pronađena kraj napuštenog nemačkog sela: Koja je veza Crne smrti, lošeg vazduha i isparenja

Masovna grobnica iz vremena Crne smrti nalazi se kraj napuštenog srednjovekovnog sela Nojzes, nadomak nemačkog grada Erfruta. Na to ukazuju dokazi koje je prikupio interdisciplinarni istraživački tim iz Lajpciga.

Studija, koju su prvenstveno sproveli Univerzitet u Lajpcigu, Lajbnicov institut za istoriju i kulturu istočne Evrope (GWZO) i Centar za istraživanje životne sredine Helmholc (UFZ), objavljena je u žurnalu PLOS One.

Preporučujemo

Istraživački tim je kombinovao istorijske izvore, geofizička merenja i sondiranje sedimenata kako bi identifikovao grobnu strukturu koja odgovara jamama za žrtve kuge opisanim u izvorima iz 14. veka, piše Phys.org.

Novi prozor u najsmrtonosniju pandemiju Evrope

Crna smrt, pandemija kuga, između 1346. i 1353. ubila je do polovine stanovništva Evrope, zavisno od regiona. U srednjoj Evropi, Turingija je predstavljala jednu od najistočnijih oblasti pogođenih kugom.

Savremene hronike izveštavaju da je tokom izbijanja zaraze 1350. godine oko 12.000 ljudi sahranjeno u 11 velikih jama izvan grada Erfurta, ali njihove tačne lokacije ostale su nepoznate.

Koristeći mapiranje električne otpornosti i sondiranje sedimenata, tim je rekonstruisao srednjovekovnu površinu zemljišta i otkrio veliku podzemnu strukturu (približno široku 10, dugu 15 i duboku 3,5 metara) koja sadrži veoma izmešane sedimente i fragmente ljudskih ostataka. Datiranje radioaktivnim ugljenikom ljudskih ostataka izvađenih iz bušotina jasno ih smešta u 14. vek.

- Naši rezultati snažno sugerišu da smo precizno locirali jednu od masovnih grobnica kuge opisanih u erfurtskim hronikama. Definitivna potvrda će, međutim, biti moguća tek kroz planirana arheološka iskopavanja – objasnio je dr Mihael Hajn, vodeći autor studije i geograf sa Univerziteta u Lajpcigu.

- Veliko dostignuće ove studije je to što je nalaz napravljen kroz interdisciplinarni pristup prospekciji koji kombinuje istorijska istraživanja sa prirodno-naučnim metodama – a ne slučajnim otkrićem – dodala je dr Ulrike Verban iz Helmholca.

Pejzaž kao istorijski arhiv

Istraživači pokazuju da su prirodni uslovi zemljišta – plodna poljoprivredna zemljišta zvana černozemi i vlažni nanosi u plavnim ravnicama – oblikovali i obrasce naseljavanja i običaje sahranjivanja u srednjem veku. Rekonstruisano mesto nekadašnjeg sela Nojzes, kao i identifikovana grobna jama, nalaze se u suvljoj zoni černozema duž ivice doline reke Gere.

Vlažnija zemljišta plavnih ravnica su se očigledno izbegavala za sahranjivanje, jer se razgradnja u takvim uslovima odvija sporije.

- Ovaj nalaz je u skladu i sa savremenom naukom o zemljištu i sa srednjovekovnom „teorijom mijazme“, prema kojoj su se bolesti širile preko „lošeg vazduha“ i „isparenja“ koja nastaju usled truljenja organske materije – primetio je dr Martin Bauh iz Lajbnicovog instituta.

Iz srednjovekovne perspektive, kugu bi bilo teže suzbiti u vlažnim područjima – što takođe pomaže da se objasni, pored pravnih i političkih faktora, zašto su groblja bila daleko izvan gradskih zidina.

- Povezivanjem istorijskih, geofizičkih i pedoloških metoda, uspeli smo da čitamo pejzaž kao arhiv. Ovaj pristup bi takođe mogao da pomogne u lociranju i zaštiti drugih masovnih grobnica povezanih sa epidemijama ili sukobima u budućnosti – rekao je dr Hajn.

Naučni i kulturni značaj

Potvrđene i precizno datirane masovne grobnice iz vremena Crne smrti i dalje su izuzetno retke, u celoj Evropi poznato ih je manje od deset. Nalaz kod Erfurta ne samo da dodaje važan deo srednjovekovnoj istoriji grada, već otvara i nove mogućnosti za genetičke i antropološke analize. One mogu rasvetliti evoluciju patogena Yersinia pestis, uzroke visokog mortaliteta sredinom 14. veka i načine na koje su se društva nosila sa epidemiološkim krizama.

Pored istorijskih implikacija, projekat pruža model za neinvazivnu arheološku prospekciju koja je dragocena kako za zaštitu baštine, tako i za forenzičke istrage.

U saradnji sa Zavodom za zaštitu spomenika i arheologiju pokrajine Turingije, planirana su dalja iskopavanja. Ona će obezbediti materijal za genetičke analize na Institutu za evolucionu antropologiju Maks Plank (MPI-EVA) u Lajpcigu.

- Ovo otkriće nije važno samo sa arheološkog i istorijskog aspekta. Pomaže nam da razumemo kako se društva nose sa masovnom smrtnošću – i kako moderna interdisciplinarna nauka može doprineti lociranju masovnih grobnica, što su teme koje ostaju relevantne čak i u 21. veku – rekao je profesor Kristof Cilhofer, šef istraživačke grupe Istorijske antroposfere Univerziteta u Lajpcigu.

(Telegraf Nauka/Phys.org)