Vijagra može da zaustavi metastaze raka? Moguća nova primena čuvene plave pilule

Vijagra je razvijena kao lek za lečenje visokog krvnog pritiska (hipertenzije) i bola u grudima zbog smanjenog protoka krvi u srce, ali tokom prethodne tri decenije postala je najpoznatija terapija za erektilnu disfunkciju. U budućnosti, čuvena plava pilula mogla bi da dobije i nnovu primenu, saopštio je Naučni institut Vajzman.

U studiji objavljenoj u Cancer Research, naučnici iz laboratorije prof. Ajelet Erec sa Naučnog instituta Vajzman otkrili su da sildenafil, aktivni sastojak vijagre, može ograničiti metastaziranje raka putem novootkrivenog biološkog mehanizma.

Preporučujemo

Istraživači predvođeni dr Jardenom Arijavom iz laboratorije prof. Erec pokazali su da sildenafil ograničava sposobnost ćelija raka da koriste holesterol, koji je ključna komponenta ćelijskih membrana. Holesterol je posebno važan za ćelije raka koje pokušavaju da se odvoje od primarnog tumora, migriraju kroz telo i napadnu udaljene organe. Kada je njihov pristup holesterolu poremećen, ove ćelije teže formiraju metastaze.

Sildenafil remeti ovaj biološki mehanizam blokiranjem enzima koji se zove fosfodiesteraza tip 5, ili PDE5, čime se povećava nivo signalnog molekula poznatog kao cGMP. Povišeni nivoi cGMP-a šire krvne sudove, povećavajući protok krvi u penis – što je efekat koji je vijagru učinio uspešnim lekom za erektilnu disfunkciju. Međutim, tim profesorke Erec otkrio je da se cGMP takođe vezuje za protein odgovoran za transport holesterola unutar ćelija. Kao rezultat toga, manje holesterola je dostupno za potrebe ćelije, a ispostavilo se da su ćelije raka posebno osetljive na ovo smanjenje zaliha holesterola.

Istraživači su takođe otkrili da kombinovanje lekova iz porodice vijagre sa statinima – još jednom široko korišćenom klasom lekova koji smanjuju proizvodnju holesterola u telu – može biti još efikasnije u ograničavanju metastaza. Ova kombinacija ne bi samo ograničila pristup ćelija raka postojećem holesterolu, već bi ih sprečila i da proizvode novi holesterol, čime bi se potencijalno pojačao antimetastatski efekat.

Istraživački tim, koji je uključivao naučnike iz laboratorije prof. Ejtana Rupina sa američkog Nacionalnog instituta za rak, istraživače iz odeljenja za inovacije zdravstvene službe Clalit predvođene prof. Šajem Ben-Šaharom, kao i lekare i naučnike iz Medicinskog centra Rabin, zasnovao je svoje nalaze na mišjim modelima raka, kulturama ćelija ljudskih pacijenata i podacima prikupljanim tokom 20 godina od oko 5 miliona članova službe Clalit. U skladu sa nalazima na miševima i ljudskim ćelijskim kulturama, statistička analiza baze podataka „Clalit“ otkrila je značajno poboljšano preživljavanje među pacijentima sa rakom koji su uzimali sildenafil, posebno kada je on bio kombinovan sa statinima.

- Otkrili smo novi biološki put koji povezuje dobro poznati signalni molekul sa regulacijom holesterola unutar ćelija i pokazali kako se ovaj put može iskoristiti da se omete sposobnost ćelija raka da formiraju metastaze – rekla je profesorka Erec, koja je, pored toga što je viši istraživač i dekan Medicinske škole „Miriam i Aaron Gutwirth“ na Vajzmanu, takođe i lekar praktičar, i dodala:

- Pored njihovog terapijskog obećanja, naši nalazi naglašavaju da biologiju raka ne oblikuju samo mutacije u tumorima, već i metaboličko stanje pacijenta i lekovi koje on već uzima za druga stanja. Naša studija naglašava važnost lečenja celog pacijenta – ne samo raka – prilikom prilagođavanja najefikasnije terapije.

Procenjuje se da je 90 miliona muškaraca širom sveta uzimalo vijagru otkako je odobrena za medicinsku upotrebu 1998. godine. Više od 200 miliona ljudi širom sveta trenutno uzima statine.

(Telegraf Nauka/Weizmann Institute of Science)