Snimak iz svemira doveo do neverovatnog otkrića: U mulju Nila pronađena skrivena struktura stara 2.600 godina

Snimak iz svemira doveo je do sjajnog otkrića u Egiptu: pronađena je do sada skrivena struktura stara 2.600 godina. Veličine je fudbalskog terena, ali ono što je pronađeno ispod nje podjednako je izuzetno kao i sama građevina iz vremena Starog Egipta, piše Live Science.

Ispitivani lokalitet poznat je kao Buto (današnji Tel el Farin), prostrana humka sa slojevima istorije u severozapadnom delu delte Nila. Za Egipćane to je bio sveti dom Vadžet, boginje-kobre Donjeg Egipta, kao i jedan od verski najvažnijih gradova u faraonskom pejzažu.

Preporučujemo

Arheolozi decenijama sprovode iskopavanja gornjih slojeva, pronalazeći ostatke iz perioda vladavine dinastije Ptolomeja (od 305. do 30. godine pre nove ere) i rimskog doba (od 30. godine pre n. e. do 395. godine). Međutim, dublji i stariji slojevi na lokalitetu, uključujući i humku zvanu Kom C, smeštenu ispod nivoa podzemnih voda u vlažnoj glini delte, uporno su ostajali nedostupni. Sam Kom C izdiže se iznad površine kao vidljivo uzvišenje, ali ranija iskopavanja dosezala su samo do ptolemejskih i rimskih slojeva pre nego što bi naišla na podzemne vode.

Sada su se istraživači okrenuli neinvazivnim metodama, uključujući satelitske snimke, kako bi prodrli u misteriozne podzemne slojeve.

Najpre su upotrebili satelit Sentinel-1 Evropske svemirske agencije (ESA), koji može da stvara radarske snimke tako što sa orbite šalje mikrotalasne impulse i meri način na koji se oni odbijaju. Povratni signali mogu otkriti suptilne razlike u površinskoj vlažnosti, nadmorskoj visini i refleksivnosti, što ukazuje na strukture zakopane ispod zemlje. Nakon analize ovih radarskih snimaka, tim je ispod Koma C uočio veliku ovalnu anomaliju dužine 128 metara i širine 62 metra.

Kako bi saznali više bez narušavanja lokaliteta, članovi tima su zatim sproveli tomografiju električne otpornosti (ERT) duž 15 paralelnih linija na površini od oko 5.400 kvadratnih metara. Ova tehnika otkriva podzemni predeo propuštanjem električne struje kroz zemlju i merenjem načina na koji se ona kreće, čime se stvara mapa koju arheolozi mogu da tumače.

Slika koju su dobili bila je slojevita. Između površine i dubine od oko 3 metra, tim je pronašao razasute ptolemejske i rimske ostatke, uključujući pomerene ćerpiče, keramičke krhotine i polomljeni krečnjak, što ukazuje na vekove neprekidnog naseljavanja i obnove na lokalitetu. Kasniji stanovnici su rastavljali starije strukture radi ponovne upotrebe materijala, ostavljajući za sobom razbacane ostatke.

Još dublje, između 3 i 6 metara dubine, istraživači su otkrili veliku strukturu od ćerpiča iz doba 26. dinastije (od 688. do 525. godine pre nove ere), poznate i pod imenom Saiska dinastija. Ovo otkriće su uspeli da datiraju na osnovu samog sloja, jedinstvenog oblika cigala od blata i drugih artefakata, poput keramike, koje je tim datirao stilski i prema arheološkom sloju, kao i primenom radiokarbonske analize pronađenog organskog materijala. Velika građevina bi mogla biti grobnica, kuća za sveštenike ili religijsko svetilište, navodi tim u studiji objavljenoj u žurnalu Acta Geophysica.

Ispod toga, na dubini od 6 do 7 metara, istraživači su neočekivano naišli na debeo sloj čistog peska. Taj pesak predstavlja „otkriće unutar otkrića“, istakao je tim u studiji.

Glina u delti Nila izuzetno je nepovoljna za gradnju. Ona upija vlagu i bubri, a zatim se skuplja i pomera kako se suši, što predstavlja tihu, postepenu opasnost za bilo koju tešku građevinu na površini. Saiski graditelji su, čini se, to znali. Pre postavljanja temelja za svoju građevinu, ispod nje su nasuli sloj čistog peska. Ovaj pesak je služio da ravnomerno rasporedi težinu zgrade, omogući drenažu podzemnih voda i spreči pomeranje gline. Reč je o istoj logici koja stoji iza savremenih temelja za preraspodelu opterećenja, samo što je ovde primenjena pre više od dva i po milenijuma.

– Kombinovanjem satelitskog radara sa dubokim ERT profilima nismo samo mapirali zidove ove masivne strukture iz sais kog doba, već smo uspeli i da analiziramo podslojno tlo – rekao je za Live Science koautor studije Abdelaziz Elfadali (Abdelaziz Elfadaly), vanredni profesor-istraživač u egipatskoj Nacionalnoj upravi za daljinsku detekciju i svemirske nauke, i dodao:

– Otkrivanje značajnog, čistog peščanog sloja temelja ispod zidova od ćerpiča objašnjava kako su ove teške strukture preživele visok nivo podzemnih voda i nestabilno glinovito tlo Buta.

Sloj peska zapravo deluje kao barijera: sprečava podzemne vode da se kapilarno penju u ćerpič, što bi ga razmekšalo i rastvorilo. Pesak takođe omogućava vodi da se drenira bočno umesto da se nakuplja uz same temelje, objašnjava Elfadali.

Iskopani rov dubine od oko 6 do 7 metara potvrdio je prisustvo debelih zidova od ćerpića položenih direktno na taj sloj peska, a u blizini i mnoštvo predmeta koji ukazuju na svetu funkciju lokaliteta. Prema Elfadaliju, ovi nalazi uključuju ušabti i šavabti figurine, male statue slugu koje su se tradicionalno polagale u grobnice da služe pokojniku u zagrobnom životu, kao i krečnjački oltar sa uklesanim žlebovima koji su sadržali sasušene ostatke nalik životinjskoj krvi, što ukazuje na rituale prinošenja žrtava. U studiji se navodi i ređi nalaz: figurina pavijana od fajansa, kakva se obično povezuje sa Totom, bogom mudrosti.

Saiski period bio je doba kulturne obnove. Nakon generacija pod asirskom i libijskom vlašću, egipatski faraoni su povratili presto i uložili ogromna sredstva u obnovu religijskog pejzaža Egipta, naročito u delti Nila, koja je bila njihovo glavno uporište. Buto, sa svojim dubokim vezama sa identitetom Donjeg Egipta, bio je prirodan izbor za fokusiranje napora. Saiski kraljevi vladali su iz obližnjeg deltskog grada Saisa, pa je obnova Buta učvrstila njihove korene i pravo na presto.

„Monumentalna građevina ovih razmera naglašava snažnu posvećenost saiskiһ faraona veličanju regiona delte“, izjavio je za Live Science Husein Basir (Hussein Bassir), direktor Muzeja starina pri istraživačkom centru Bibliotheca Alexandrina, koji nije bio uključen u studiju. „Upotreba čistog peska kao stabilizujućeg jastuka bila je briljantna, promišljena taktika. Drevni graditelji su izuzetno dobro razumeli svoje okruženje.“

(Telegraf Nauka/Live Science)