DNK otkrio potpuno jedinstvenu lozu Balkana: Mani je genetska vremenska kapsula! Tu su više od 1.400 godina

Genetske analize pokazale su da na Balkanu, u jednoj od najizolovanijih oblasti kontinentalne Grčke, postoji prava genetska vremenska kapsula. Tu se mnoge loze mogu pratiti hiljadama godina unazad, do bronzanog i gvozdenog doba, saopštio je Univerzitet u Oksfordu.

Smešteno između surovih planina, dramatičnih obala i prepoznatljivih kamenih kula, poluostrvo Mani na Peloponezu dugo je fasciniralo putnike, istoričare i pisce, od kojih su najpoznatiji Žil Vern i ser Patrik Li Fermor.

Preporučujemo

Velika seoba naroda

Sada je međunarodna istraživačka grupa utvrdila da Manioti, žitelji samog južnog špica poluostrva, formiraju retko genetsko ostrvo unutar kontinentalne Grčke, kao i da ono datira još iz vremena pre Velike seobe naroda, koja je preoblikovala stanovništvo Balkana i Evrope nakon pada Zapadnog rimskog carstva.

Istraživački tim, koji čine naučnici sa Univerziteta u Oksfordu, Univerziteta u Tel Avivu, Nacionalnog i Kapodistrijasovog univerziteta u Atini, Zdravstvenog centra Areopolis, Evropskog univerziteta na Kipru i kompanije FamilyTreeDNA, utvrdio je da Manioti sa ovog „dubokog“ Manija uglavnom potiču od lokalnih grupa koje su govorile grčki jezik i naseljavale taj prostor još pre srednjeg veka. Za razliku od mnogih drugih populacija kontinentalne Grčke, tu gotovo da nema dokaza o mešanju sa grupama doseljenika, poput Slovena, čiji je dolazak transformisao genetički i lingvistički pejzaž velikog dela jugoistočne Evrope.

Nalazi, objavljeni u Communications Biology, otkrili su da u muškoj liniji oni vode poreklo iz Grčke bronzanog, gvozdenog i antičkog doba. Geografska i vremenska rasprostranjenost ovih loza blisko odražava distribuciju karakterističnih i globalno jedinstvenih megalitskih stambenih i verskih objekata u Maniju, što podržava hipotezu da današnji Manioti potiču od istih zajednica koje su izgradile i naseljavale ovaj prostor pre više od 1.400 godina.

Istorijska izolacija Maniota

- Naši rezultati pokazuju da je istorijska izolacija ostavila jasan genetički potpis. Manioti čuvaju „snimak“ genetičkog pejzaža južne Grčke pre demografskih previranja ranog srednjeg veka i verovatno potiču od istih ljudi koji su izgradili jedinstven tip megalitskih zdanja koja se nalaze isključivo u „dubokom“ Maniju – rekao je dr Leonidas-Romanos Davranoglu, istraživač sa Oksforda.

Međutim, utvrđeno je da su ženske linije raznovrsnije, što odražava sporadične kontakte sa populacijama iz istočnog Mediterana, Kavkaza, zapadne Evrope, pa čak i severne Afrike.

- Ovi obrasci su u skladu sa snažno patrijarhalnim društvom, u kojem su muške loze ostale lokalno ukorenjene, dok je integrisan mali broj žena iz spoljnih zajednica. Naša studija je prva koja je povratila neispričane istorije žena iz „dubokog“ Manija, čije je poreklo uglavnom bilo skriveno usmenim tradicijama usmerenim na muškarce – rekao je Aleksandros Heraklides, profesor Evropskog univerziteta na Kipru.

Studija je takođe otkrila da više od 50% današnjih muškaraca iz „dubokog“ Manija potiče od jednog zajedničkog muškog pretka koji je živeo u 7. veku nove ere. Ovako ekstreman obrazac ukazuje na period kada je lokalno stanovništvo bilo svedeno na veoma mali broj porodica, verovatno usled kuge, ratovanja i regionalne nestabilnosti. Rezultati su takođe pokazali da su osnivači nekih današnjih klanova Manija živeli u 14. i 15. veku, što sugeriše da ti klanovi vuku korene iz tog perioda.

- Mnoge usmene tradicije o zajedničkom poreklu, od kojih neke datiraju stotinama godina unazad, sada su potvrđene putem genetike. Geografska izolacija dubokog Manija i ograničeni ekonomski resursi podstakli su ratoborni karakter lokalnog stanovništva. U tako surovom okruženju, porodični savezi postali su od presudnog značaja za individualni i kolektivni opstanak - rekao je Atanasios Kofinakos, koautor i istraživački savetnik za genealoška i istorijska pitanja Manija.

„Nisu iz roda Slovena“

Sprovođenjem analiza visoke rezolucije očinskih (Y-hromozom) i majčinskih (mitohondrijalna DNK) linija, istraživači su uporedili genome Maniota sa više od milion modernih pojedinaca iz celog sveta, kao i sa hiljadama uzoraka drevne DNK. Analiza nije pronašla skoro nikakva poklapanja sa drugim populacijama, što pokazuje koliko su Manioti izolovani i osobeni iz genetičke perspektive.

Manioti su dugo intrigirali istoričare i arheologe. Dok je veći deo Balkana iskusio ponovljene talase migracija tokom kasne antike, istorijski izvori opisuju Mani kao neobično otporan na spoljnu kontrolu. Čak je i car Istočnog rimskog carstva (Vizantije) Konstantin VII Porfirogenit (905–959) primetio neobično poreklo Maniota, navodeći da oni „nisu iz roda Slovena, već od starih Rimljana koji su se nazivali Helenima“. On je dalje zabeležio da su Manioti nastavili da obožavaju olimpijske bogove duboko u 9. veku, što je nesvakidašnji kuriozitet s obzirom na to da je Rimsko carstvo bilo potpuno hristijanizovano vekovima ranije.

Biološki dokazi

Ova istorijska zapažanja dugo su sugerisala da su stanovnici dubokog Manija sledili demografsku i kulturnu putanju različitu od većeg dela grčkog govornog područja. Novi genetički nalazi pružaju snažne biološke dokaze koji podržavaju ovo gledište.

S obzirom na to da mnoga sela u „dubokom“ Maniju naseljava samo jedan klan, istraživački tim je blisko sarađivao sa zajednicom kako bi osigurao da volonteri potiču iz različitih sela i klanova, obezbeđujući reprezentativan uzorak za studiju. Ovaj pristup bio je moguć zahvaljujući dugogodišnjim odnosima poverenja izgrađenim tokom godina lokalne medicinske službe i rada u zajednici koautora dr Anargirosa Mariolisa, direktora Zdravstvenog centra Areopolis.

Manioti ili Manijati dugo privlače pažnju istraživača jer tvrde da su potomci antičkih Spartanaca.

(Telegraf Nauka/University of Oxford)