Da li je sifilis zaista stigao iz Amerike? Naučnici imaju nove dokaze

Sifilis je jedna od najpoznatijih zaraznih bolesti u istoriji, ali njegovo poreklo vekovima je izazivalo rasprave među naučnicima. Velike epidemije zabeležene u Evropi krajem 15. veka navele su istraživače da postave različite teorije o tome gde je bolest nastala i kako se proširila svetom. Novo arheogenetsko otkriće, međutim, pokazuje da je priča o bakterijama povezanim sa sifilisom mnogo starija i složenija nego što se ranije mislilo.

Međunarodni tim naučnika uspeo je da iz ljudskih ostataka starih oko 5.500 godina izdvoji drevnu DNK bakterije iz grupe Treponema pallidum, kojoj pripada i uzročnik sifilisa. Ovaj izuzetno stari genetski trag pronađen je u skeletu otkrivenom na arheološkom lokalitetu u regionu Sabana de Bogota u Kolumbiji, gde su tokom srednjeg holocena živeli lovci i sakupljači, prenosi SciTech Daily.

Preporučujemo

Analiza je omogućila naučnicima da rekonstruišu jedan od najstarijih poznatih genoma bakterija iz ove grupe. Takav nalaz izuzetno je redak, jer se genetski materijal bakterija u kostima veoma retko očuva tokom hiljada godina. Upravo zato drevni genomi patogena predstavljaju dragocen izvor informacija o evoluciji zaraznih bolesti.

Bakterije iz grupe Treponema pallidum odgovorne su za nekoliko srodnih bolesti koje su kroz istoriju pogađale ljudske populacije. Pored sifilisa, u ovu grupu spadaju i druge infekcije kao što su framboezija (yaws), bejel i pinta. Sve ove bolesti izazivaju bakterije bliskog genetskog porekla, ali se razlikuju po načinu prenošenja i simptomima.

Zanimljivo je da skelet iz kojeg je izdvojena bakterijska DNK nije pokazivao jasne promene na kostima koje se obično povezuju sa treponemalnim infekcijama. Tek detaljna genetska analiza drevnog DNK materijala otkrila je prisustvo bakterije povezane sa ovom grupom patogena.

Genomska analiza pokazala je da pronađena bakterija pripada vrsti Treponema pallidum, ali da se razlikuje od svih danas poznatih podvrsta. Naučnici smatraju da je reč o veoma staroj evolutivnoj liniji koja se odvojila od drugih grana ove bakterijske grupe pre oko 13.700 godina.

Ovo otkriće pomera genetske tragove bakterija povezanih sa sifilisom hiljadama godina unazad u odnosu na ranije poznate dokaze. Još važnije, pokazuje da su patogeni iz ove grupe cirkulisali među ljudskim populacijama u Americi mnogo pre dolaska Evropljana.

Istorijski gledano, sifilis je u Evropi postao široko poznat tek krajem 15.  veka, kada su epidemije zahvatile brojne gradove. Zbog toga se dugo raspravljalo da li je bolest nastala u Evropi ili je doneta iz Amerike nakon Kolumbovih putovanja. Novo genetsko otkriće pokazuje da su bakterije iz ove grupe već bile prisutne u Americi hiljadama godina ranije, što značajno menja razumevanje njihove evolucije.

Ipak, naučnici naglašavaju da ovo otkriće ne znači da je upravo ova drevna bakterija izazivala isti oblik sifilisa kakav danas poznajemo. Moguće je da su različite varijante bakterija iz grupe Treponema pallidum tokom dugog evolutivnog razvoja izazivale različite oblike bolesti.

Uprkos tim nepoznanicama, istraživanje pokazuje koliko analiza drevne DNK može promeniti naše razumevanje istorije bolesti. Genetski tragovi patogena sačuvani u arheološkim ostacima omogućavaju naučnicima da prate evoluciju mikroorganizama mnogo dalje u prošlost nego što to omogućavaju istorijski zapisi.

Otkriće bakterijskog genoma iz skeleta starog 5.500 godina pokazuje da bakterije povezane sa sifilisom imaju mnogo dublje korene u ljudskoj istoriji nego što se ranije pretpostavljalo. Umesto relativno novije bolesti povezane sa istorijskim epidemijama, ova grupa patogena sada se pokazuje kao deo mnogo duže evolutivne priče koja prati ljudske populacije hiljadama godina.

(Telegraf Nauka / SciTech Daily)