Izgledaju kao da su sa druge planete: Fosili stari 570 miliona godina otkrivaju neobične oblike života

Naučnici su otkrili i ponovo proučili fosile iz edijakarijuma, perioda pre otprilike 570 miliona godina, koji izgledaju toliko neobično da deluju gotovo kao da potiču iz druge planete.

Ovi tragovi ranih organizama su izuzetno važne zato što predstavljaju neke od prvih velikih, vidljivih oblika života na Zemlji, neposredno pre dramatičnog porasta raznovrsnosti i kompleksnosti koje se dogodilo tokom takozvane kambrijumske eksplozije. Razumevanje ovih fosila pomaže naučnicima da popune ključnu prazninu u istoriji evolucije - kako su jednostavne prvobitne forme života postale složeni organizmi čije potomke vidimo danas, uključujući i ljude.

Preporučujemo

Organizmi koji čine takozvanu edijakarijumsku biotu izgledaju neobično. Neki imaju trostruku simetriju, drugi spiralno uvijene „ruke“, dok su treći prekriveni obrascima sličnim fraktalima - oblicima koji se retko viđaju kod kasnijih životinja, navodi SciTech Daily.

Ove karakteristike ukazuju da su u pitanju organizmi fundamentalno drugačiji od većine kasnije faune koja se pojavila tokom kambrijumske eksplozije, te se teško svrstavaju u današnje velike grupe životinja. Uprkos tome, oni su veliki, složeni i jasno se razlikuju od mikroskopskih mikroba koji su dominirali Zemljom ranije u njenoj istoriji.

Jedno od glavnih pitanja koje su naučnici imali decenijama jeste kako su takvi organizmi uopšte mogli tako da se sačuvaju u fosilnom zapisu. Normalno, organizmi bez tvrdih delova — bez kostiju ili školjki — brzo se raspadaju i retko ostavljaju tragove. Posebno je neobično to što su upravo mnogi fosili edijakarijumske biote pronađeni u peščarima, sedimentnoj steni koja nastaje od krupnih zrnaca peska u talasima i jakoj dinamici taloženja, uslovima koji su pod velikim talasima i čestim olujama — i stoga najčešće nepovoljni za očuvanje delikatnih struktura.

Istraživački tim predvođen paleontolozima sa Univerziteta Jejl razvio je novu geohemijsku metodu analize izotopa litijuma kako bi razjasnio ovaj paradoks. Proučavanjem fosila iz nalazišta na Njufaundlendu i iz severozapadne Kanade, istraživači su otkrili da su sitne čestice gline prisutne u sedimentima delovale kao nukleacione tačke na kojima su iz mineralo-bogate morske vode u gornjim slojevima morskog dna sekundarno precipitovale (tj. taložile se) dodatne glinene strukture.

Taj proces je pomogao da se pesak učvrsti kao „cement“ oko nežnih tela organizama pre nego što su se raspali, ostavljajući impresije njihove forme u neverovatnom detalju. Ovo ukazuje da ne telo organizma, već specifična hemija i uslovi okoline — kombinacija detritalnih i autigenih minerala — ključni su za takvu izuzetnu fosilizaciju.

Takvo razumevanje nije samo geološka znatiželja: sam način na koji su ovi organizmi sačuvani utiče na to kako tumačimo evolucioni značaj edijakarijumske biote. Ako fosilni zapis može da sačuva prve oblike složenog života, onda on zaista može predstavljati autentičan odraz biološke raznovrsnosti pre prelaska u Kambrijum. To znači da možda nije tačno da su složene životinje „iznenada“ nastale tokom kambrijumske eksplozije, već da su postojali dugi prethodni periodi u kojima su se razvijale različite linije organizama — neki od njih eksperimenti u telesnoj arhitekturi i načinu života, koji su se možda pojavili, nestali i ostavili samo tragove u steni.

Kako paleontolog Lidija Tarhan sa Univerziteta Jejl kaže, razumevanje mehanizama fosilizacije i uslova u kojima se ovi organizmi čuvaju omogućava pouzdanije smeštanje ove pretkambrijumske faune u „porodično stablo života“. Time se olakšava procena koliko su ovi oblici života zaista bili evolutivno povezani sa kasnijim životinjskim grupama i da li su neki od njih prethodili velikoj eksploziji raznovrsnosti tokom kambrijuma.

Ovo istraživanje otvara vrata novim analizama i primeni litijum-izotopne tehnike na fosile iz drugih vremenskih perioda, što bi moglo otkriti da su slični biološki i geohemijski procesi očuvali druge drevne fosile koje još nismo u potpunosti razumeli. Sve to produbljuje našu sliku o tome kako se kompleksan život — onaj sa velikim telima i organizovanom anatomijom — prvi put pojavljivao i razvijao na našem planeti, a time indirektno govori i o uslovima koji su mogli dovesti do pojave životinja kao što su kičmenjaci, pa i ljudi sami.

Studija je objavljena u žurnalu Geology.

(Telegraf Nauka / SciTech Daily)