Istoričari otkrili tajnu srednjovekovne špijunske mreže kojom su upravljale žene

Kada se govori o špijunaži u srednjem veku, većina ljudi zamišlja kraljeve savetnike, plemiće koji prenose tajne informacije ili uhode koje se kriju po dvorovima. Međutim, novo istraživanje otkriva sasvim drugačiju priču. U senci ratova, političkih sukoba i borbi za vlast krajem 15. veka postojala je tajna obaveštajna mreža čiji su najvažniji članovi bile žene.

Njihova imena vekovima su ostala gotovo zaboravljena, sakrivena na požutelim stranicama finansijskih knjiga i administrativnih dokumenata, da bi tek danas ponovo izašla na svetlost dana, navodi Popular Mechanics.

Preporučujemo

Novo istraživanje istoričarke Lise Demets sa Univerziteta u Gentu otkrilo je da su žene igrale ključnu ulogu u obaveštajnim operacijama tokom sukoba između Flandrije i habzburškog vladara Maksimilijana Austrijskog krajem 1480-ih godina.

Njihov zadatak nije bio samo prenošenje poruka. Mnoge su prikupljale informacije o neprijateljskim trupama, pratile politička dešavanja i prelazile velike udaljenosti kroz teritorije zahvaćene ratom kako bi dostavile podatke od presudnog značaja za pobunjenike.

Krajem 15. veka Flandrija je bila jedno od najbogatijih područja Evrope. Gradovi poput Genta, Briža i Ipra bili su važni trgovinski centri, a lokalno stanovništvo nije želelo da izgubi političku i ekonomsku samostalnost. Kada je Maksimilijan Austrijski pokušao da učvrsti svoju vlast nad regionom, otpor je prerastao u otvoreni sukob. Ratovi vođeni 1488. i 1489. godine nisu se odlučivali samo na bojnom polju. Kao i u mnogim kasnijim sukobima, informacije su postale jednako važne kao vojska i oružje.

Pobunjenički gradovi morali su da znaju gde se nalaze neprijateljske snage, kakvi su njihovi planovi i odakle stižu pojačanja. Za takav posao bila je potrebna mreža ljudi sposobnih da se kreću neprimećeno i da prenose poverljive poruke kroz područja pod neprijateljskom kontrolom. Upravo tu na scenu stupaju žene čija je uloga dugo bila potcenjena ili potpuno zanemarena.

Prema sačuvanim zapisima, žene su često bile angažovane kao kuriri koji su nosili poverljiva pisma između gradova i vojnih zapovednika. Njihova prednost bila je u tome što nisu izazivale sumnju. Dok bi muškarci koji putuju kroz ratom zahvaćene oblasti lako privukli pažnju stražara i vojnika, žene su mogle da prolaze mnogo neupadljivije. Upravo zbog toga postale su idealni prenosioci informacija.

Posao koji su obavljale bio je izuzetno opasan. Mnoge su morale da prelaze desetine kilometara kroz nesigurne oblasti, često same ili u paru. Ukoliko bi bile otkrivene, mogle su da budu ispitivane, zatvarane ili mučene. Ipak, dokumenti pokazuju da su brojne žene više puta prihvatale takve zadatke, svesne rizika kojima se izlažu.

Među imenima koja se pojavljuju u istorijskim izvorima posebno se izdvajaju Žozin Helebaut, Krispin Srojs i Beatris Kambijers. Njihove misije bile su daleko složenije od običnog prenošenja poruka. One su prikupljale podatke o kretanju neprijateljskih jedinica, rasporedu trupa i političkim prilikama u gradovima pod habzburškom kontrolom. Neke od njih izvršavale su zadatke koji po svojoj prirodi veoma podsećaju na rad modernih obaveštajaca.

Posebno mesto među njima zauzima Žozin Helebaut, koja je tokom 1489. godine izvršila čak jedanaest različitih misija. Putovala je kroz neprijateljske teritorije, prikupljala informacije o rasporedu vojske i pokušavala da obezbedi političku podršku za pobunjenike. Istoričari je danas opisuju kao jednu od najaktivnijih i najznačajnijih operativki čitave mreže.

Zanimljivo je da dokumenti pokazuju kako su žene često radile u paru. Takva organizacija smanjivala je rizik tokom putovanja, a neretko je jedna od njih poznavala područje kroz koje prolaze, što je povećavalo šanse za uspešno izvršenje zadatka. Neke žene angažovane su samo jednom, dok su druge postale stalni članovi obaveštajne mreže i dobijale nove zadatke tokom čitavog trajanja sukoba.

Istraživanje takođe pokazuje da srednjovekovna špijunaža nije bila toliko primitivna koliko se često misli. Obaveštajne mreže bile su pažljivo organizovane, a informacije su imale ogromnu stratešku vrednost. Gradovi koji su se suprotstavljali habzburškoj vlasti koristili su prikupljene podatke za donošenje vojnih i političkih odluka, što je moglo da utiče na tok čitavog sukoba.

Otkriće ove mreže menja i način na koji istoričari posmatraju položaj žena u srednjem veku. Tradicionalni prikazi tog perioda često ih prikazuju kao osobe koje su uglavnom bile vezane za domaćinstvo i porodične obaveze. Međutim, sačuvani dokumenti pokazuju da su neke žene učestvovale u poslovima od velikog političkog i vojnog značaja, preuzimajući odgovornosti koje su mogle imati ozbiljne posledice po njihovu bezbednost.

Iako su njihova imena vekovima bila zaboravljena, današnja istraživanja vraćaju ih na mesto koje zaslužuju u istoriji. Priča o tajnoj špijunskoj mreži iz Flandrije pokazuje da ratovi nisu vođeni samo mačevima, vojskama i opsadama. U pozadini velikih istorijskih događaja često su delovali ljudi čiji doprinos nije zabeležen u hronikama pobeda i poraza. U ovom slučaju to su bile žene koje su, rizikujući sopstvene živote, prenosile informacije od kojih je zavisila sudbina čitavih gradova i političkih pokreta.

Njihova priča predstavlja podsetnik da istorija još uvek krije mnoga neispričana poglavlja i da se iza naizgled običnih imena u starim knjigama ponekad nalaze ljudi čija je uloga bila mnogo veća nego što se dugo verovalo.

(Telehraf Nauka / Popular Mechanics)