Deo najstarijeg mirovnog sporazuma u istoriji otkriven u Hatuši

Fragment glinene pločice ispisane klinastim pismom pronađen je u nekadašnjoj hetitskoj prestonici Hatuši u Čorumu. Utvrđeno je da je to jedan od primeraka mirovnog sporazuma iz Kadeša, potpisanog oko 1269. godine pre nove ere između egipatskog faraona Ramzesa II i hetitskog vladara Hatušiliša III.

- Pronašli smo trag mira star hiljadama godina na tlu Anadolije – rekao je Mehmet Nuri Ersoj, ministar kulture i turizma Turske, u saopštenju tog ministarstva.

Preporučujemo

Tokom iskopavanja na lokalitetu Bogazkej/Hatuša u okrugu Bogazkale u Čorumu, iz zemlje je izvučen novi fragment pločice koji pripada mirovnom sporazumu iz Kadeša, jednom od najvažnijih dokumenata u istoriji svetske diplomatije. Naučnim analizama je utvrđeno da fragment, otkriven u Bujukaleu, gde se nalazila palata hetitskog kralja, pripada prednjoj strani jednog od primeraka ugovora ispisanih akadskim klinastim pismom.

Ministar Ersoj ovo otkriće podelio je i na društvenim mrežama.

- Ovo vredno otkriće, koje smo podelili s javnošću 21. septembra, na Svetski dan mira, još jednom podseća koliko je Anadolija ukorenjena u istoriju mira i diplomatije. Ovo nasleđe, koje je preživelo hiljade godina, podseća nas na odgovornost da čuvamo ljudski život i dostojanstvo – naveo je on između ostalog u postu na Instagramu.

Hetiti ili Heti jedan su od naroda Male Azije koji je u starom veku stvorio moćnu državu i u jednom trenutku uspeli su da uzdrmaju dva carstva - Vavilonsko i Egipatsko. Primera radi, bitka kod Kadeša 1274. pre nove ere između Heta i Egipta smatra se jednom od najvećih bitaka tog doba, a nekoliko godina nakon nje Ramzes II i Hatušiliš III potpisali su najstariji poznati mirovni sporazum u istoriji. Ipak, mnogo toga o ovom narodu i toj državi nije poznato.

- Od oko 1650. do 1200. godine pre nove ere srednjom Anadolijom (i oblastima u široj okolini) vladali su kraljevi „zemlje Hati“, sa sedištem u velikoj utvrđenoj prestonici Hatuši (Bogaskej), severno od reke Halisa; ali dinastija je izgleda potekla iz Kušara. Problem u istoriji starog istoka predstavlja pokušaj da se objasni kako je nastalo hetitsko kraljevstvo pošto ne postoje pisana svedočanstva od kraja perioda asirskih trgovačkih naselja do pojave ove potpuno razvijene i moćne države. Takođe, arheološke nalaze teško je povezati sa istorijskim događajima – piše Ameli Kurt u knjizi Stari istok.

Mirovni sporazum sačuvan je zahvaljujući natpisima u dva drevna grada. Arheolozi su u ranom 19. veku otkrili sporazum napisan hijeroglifima na zidovima hrama posvećenog Ramzesu II u Tebi (Luksoru). Fragmenti teksta pisanog akadskim klinastim pismom prvi put su identifikovani u Hatuši početkom 20. veka.

Novi nalaz sadrži deo sporazuma koji se odnosi na odredbe o postupanju prema ljudima koji beže iz zemlje jedne strane i traže utočište u drugoj, a koje su obuhvaćene članovima 12–20 ugovora. U čitljivim delovima teksta, koji ima polomljene i nedostajuće delove, pominju se osobe koje beže iz Egipta i zemlje Hati, kao i izrazi koji nalažu da se domovi ne smeju uništavati.

(Telegraf Nauka)