Iznenađujući sastojci otkriveni u bojama Starog Egipta

Stari Egipat ostavio nam je neverovatno umetničko blago poput zidnih slika, sarkofaga i drvenih kovčega, reljefa na krečnjaku… Mnoga od tih blaga zadržala su svoje jarke, žive boje uprkos tome što je od vremena nastanka prošlo nekoliko hiljada godina. Upravo to predstavlja svedočanstvo o sastojcima korišćenim za pravljenje ovih boja.

Za potrebe nove studije, objavljene u žurnalu Science Advances, naučnici su analizirali materijale korišćene za nastanak ovih umetničkih dela, uključujući i veziva i lepkove za boje, piše Phys.org.

Preporučujemo

Međunarodni tim arheologa, konzervatora i istoričara ispitao je 28 sićušnih uzoraka sa 14 oslikanih umetničkih dela koja datiraju iz perioda od oko 1425. pre nove ere do 400. nove ere. To su bili kovčezi, zidne slike u grobnicama, oslikani krečnjak i gipsane radove povezane sa mumijama iz kolekcija tri evropska muzeja.

Istraživači su uzeli sićušne fizičke uzorke oslikanih površina i koristili proteomiku za analizu proteina u vezivima i lepkovima. Ova tehnika koristi masenu spektrometriju za analizu drevnih proteinskih tragova, omogućavajući naučnicima da identifikuju biološko poreklo nekih materijala.

Rezultati su otkrili da su recepture boja starog Egipta bile daleko složenije nego što su naučnici ranije mislili. Goveđi lepak je pronađen u većini uzoraka koji sadrže životinjski lepak, ali je bilo i lepka od nekoliko različitih životinja, uključujući ovce ili koze, magarce, konje i verovatno divlje antilope. Dokazi sugerišu da su oni pravljeni od životinjskih koža i vezivnog tkiva, a ne samo od kostiju. Takođe je otkriveno i nekoliko biljnih proteina.

- Proteomika je potvrdila upotrebu lepka pripremljenog od kolagena različitih životinja i otkrila prisustvo biljnih proteina, uključujući proizvode od susama i moringe, što ranije nije bilo dokumentovano u umetničkim delima starog Egipta - naveli su istraživači u svom radu.

Foto: Tanjug/AP

Tim je takođe želeo da utvrdi u kom su obliku ovi biljni materijali bili kada su ih umetnici koristili. Pošto se susam i moringa mogu prerađivati za ulje, istraživači su sproveli dodatne hemijske testove kako bi proverili da li su sastojci bili biljna ulja ili neki drugi proizvod.

Analiza je otkrila materijal bogat proteinima, uz prisustvo tragova ulja. Ovo sugeriše da slikari nisu koristili čista biljna ulja, već su možda koristili uljanu pogaču, materijal bogat proteinima koji preostaje nakon ceđenja semena radi dobijanja ulja.

- Samo integracija proteomike sa ustaljenijim tehnikama kao što su FTIR (Infracrvena spektroskopija sa Furijeovom transformacijom) i Py-GC-MS (pirolitička gasna hromatografija sa masenom spektrometrijom), uz tumačenje analitičkih rezultata na osnovu poznavanja umetničkih materijala i njihove proizvodnje, kao i arheoloških dokaza, omogućila nam je da pretpostavimo upotrebu nusproizvoda prerade semena – naveli su autori.

Osim što nam govore više o domišljatosti egipatskih umetnika, ovi rezultati mogu pomoći konzervatorima da bolje razumeju materijale sa kojima rade prilikom razvijanja tretmana za drevna umetnička dela.

(Telegraf Nauka/Phys.org)