Ove kalifornijske pčele pobeđuju parazita koji uništava kolonije pčela

Snažna kalifornijska hibridna pčela je možda tiho razvila prirodnu odbranu protiv jedne od najsmrtonosnijih pretnji po medonosne pčele.

Specijalna hibridna medonosna pčela koja uspešno opstaje u Južnoj Kaliforniji mogla bi dati moćan uvid u cilju spasavanja ugroženih populacija pčela.

Preporučujemo

Dok američki pčelari gube mnoštvo kolonija - uglavnom zbog destruktivne grinje Varroa - lokalno prilagođena mešavina divljih i raznovrsnih loza pčela pokazuje izuzetnu otpornost. Ove pčele nisu imune, ali nose znatno manje grinja i mnogo je manja verovatnoća da će zahtevati hemijske tretmane. Još više iznenađuje to što se čini da njihova otpornost počinje rano u životu, sa larvama koje su manje privlačne parazitima.

Južna Kalifornija bi mogla biti dom neočekivanog saveznika u borbi za spas medonosnih pčela. Dok komercijalne košnice širom Sjedinjenih Država imaju probleme u preživljavanju napada smrtonosnih parazita, hibridna pčela iz ovog regiona pokazuje iznenađujuću otpornost.

Pčelari širom zemlje su 2025. godine izvestili da su izgubili čak 62% kolonija medonosnih pčela, izazivajući ozbiljnu zabrinutost u pogledu proizvodnje hrane. Ovi gubici su povezani sa raznim pritiscima, uključujući izloženost pesticidima, klimatski stres, smanjenje staništa i parazite.

Među najštetnijim pretnjama je grinja Varroa, koja ugrožava pčele hraneći se njihovim masnim tkivom, bitnim organom koji podržava imunsku funkciju, metabolizam i skladištenje energije. U poređenju sa ljudskom biologijom, taj organ igra uloge slične kao jetra, pankreas i imunski sistem. Rezultat oštećenja je da pčele gube težinu, postaju podložnije bolestima i imaju kraći životni vek.

Grinje takođe šire opasne viruse koji izazivaju deformaciju krila i akutnu paralizu pčela, direktno ih ubrizgavajući u krvotok pčele. Boreći se protiv infestacija, pčelari se često oslanjaju na hemijske tretmane, ali ta rešenja vremenom mogu postati manje efikasna.

Novo istraživanje sa Kalifornijskog univerziteta u Riversajdu donosi retku dobru vest: prvi put se demonstrira da lokalno prilagođena grupa medonosnih pčela može dosledno i prirodno držati populacije grinja pod kontrolom.

„Pričalo se da ove kalifornijske pčele preživljavaju sa znatno manje tretmana. Hteli smo to da testiramo“, kažu istraživači. Praćeno je 236 kolonija medonosnih pčela od 2019. do 2022.

Rezultati su pokazali da ove pčele nisu potpuno otporne, ali su mnogo snažnije od tipičnih komercijalnih kolonija. Kolonije predvođene lokalno uzgojenim hibridnim maticama imale su u proseku oko 68% manje grinja, naspram kolonija sa komercijalnim maticama. Takođe je bilo više od pet puta manje verovatno da će dostići nivo kad je neophodna hemijska intervencija.

Ove pčele nisu deo nijednog komercijalnog programa uzgoja. Potiču iz prirodno pomešane populacije u Južnoj Kaliforniji, često poreklom iz divljih kolonija na drveću. Genetske studije pokazuju da se radi o kombinaciji odlika barem četiri loze medonosnih pčela, uključujući afričke, istočnoevropske, bliskoistočne i zapadnoevropske pčele.

Ključ je možda u stadijumu larve

Da bi shvatili zašto su ove pčele snažnije, istraživači su izveli laboratorijske eksperimente fokusirane na larve u razvoju. Testirano je da li su grinje jednako privučene larvama iz različitih tipova kolonija. Nisu bile: grinje su pokazale manji interes za larve hibridnih kalifornijskih pčela, naročito oko sedmog dana, kad su larve obično najranjivije. To sugeriše da odbrana pčela počinje rano u razvoju, pre nego što odrasla ponašanja imaju značaj.

„Najviše nas je iznenadilo što su razlike bile vidljive čak u larvalnoj fazi“, kažu istraživači. „Ovo sugeriše da mehanizam otpornosti može biti dublji od neke vrste ponašanja i genetski ugrađen u same pčele“.

Implikacije po globalno zdravlje pčela

Nalazi mogu imati značaj daleko van Južne Kalifornije. Medonosne pčele su bitni oprašivači odgovorni za useve vredne milijarde dolara, a nastavljaju da se suočavaju sa sve većim pritiscima u životnoj sredini. Ovo istraživanje ukazuje da bi prirodne biološke osobine mogle pomoći u jačanju populacija pčela.

Istraživači naglašavaju značaj saradnje sa pčelarima. „Ovo pitanje nije pokrenuto u laboratoriji. Počelo je u razgovorima sa pčelarima. Oni nisu bili samo posmatrači, već su pomogli da se oblikuju pitanja u osnovi ovog istraživanja“.

Treba istaći da ove hibridne pčele nisu potpuno bez grinja i da sadašnje prakse kontrole ne treba napustiti. Umesto toga, cilj je da se identifikuju specifične odlike koje omogućavaju pčelama da održe niske nivoe grinja i da se istraži kako te odlike mogu pomoći u uzgoju ili smanjiti zavisnost od hemikalija.

Buduće studije će se fokusirati na otkrivanje genetskih, bihevioralnih i hemijskih signala koji mogu učiniti larve manje privlačnim za grinje.

„U vreme kad se oprašivači suočavaju sa globalnim propadanjem, ovaj rad šalje optimističnu poruku: rešenja se možda već pojavljuju, samo ih treba razumeti“.

(Telegraf Nauka/Science Daily)