Ekstremno nizak vodostaj Dunava u Bugarskoj otkrio ostatke mosta Konstantina Velikog stare gotovo 1.700 godina

Ekstremno nizak nivo Dunava u Bugarskoj otkrio je prizor koji je u normalnim uslovima skriven ispod rečne površine – masivne kamene temelje i ostatke stubova monumentalnog rimskog mosta, podignutog pre gotovo 1.700 godina u vreme cara Konstantina Velikog, prenosi Archaeology Magazine.

Delovi konstrukcije, vekovima izloženi strujanju velike reke i nanosima sedimenta, pojavili su se kod sela Gigen, na severu Bugarske, nakon što su suša i visoke temperature tokom leta 2026. značajno spustile vodostaj Dunava. Povlačenje vode pružilo je arheolozima retku priliku da iz neposredne blizine prouče delove građevine koji su inače teško dostupni.

Preporučujemo

Reč je o Konstantinovom mostu, monumentalnoj građevini koja je premošćavala Dunav i povezivala rimski grad Ulpia Oescus, čiji se ostaci nalaze u blizini današnjeg Gigena u Bugarskoj, sa Sucidavom, na teritoriji današnje Rumunije.

Most je podignut za vreme cara Konstantina I, poznatog kao Konstantin Veliki, i svečano otvoren 328. godine nove ere. Bio je deo rimske infrastrukture koja je omogućavala povezivanje teritorija sa obe strane Dunava i olakšavala kretanje ljudi, robe i vojske.

Dimenzije građevine bile su impresivne čak i prema standardima rimskog graditeljstva. Sa prilaznim delovima most se prostirao na više od dva kilometra, zbog čega se smatra jednim od najdužih mostova antičkog sveta.

Njegova izgradnja predstavljala je veliki inženjerski poduhvat. Dunav nije bio samo velika prirodna prepreka već i jedan od najvažnijih strateških prostora Rimskog carstva. Podizanje stalnog mosta preko tako moćne reke omogućavalo je mnogo brže prebacivanje vojske i održavanje veza između rimskih teritorija.

Povezivanjem Oescusa i Sucidave stvorena je direktna kopnena veza između dve obale. Most je tako istovremeno bio saobraćajnica, vojno-strateški objekat i upečatljiva demonstracija rimske inženjerske moći.

Ipak, monumentalna građevina nije dugo služila svojoj prvobitnoj nameni. Smatra se da je most uništen oko 367. godine, svega nekoliko decenija nakon izgradnje. Njegovi temelji, međutim, preživeli su vekove promena rečnog korita i ostali sačuvani u Dunavu.

Ostaci Konstantinovog mosta nisu nepoznati arheolozima. Njegova lokacija proučava se godinama, a savremena istraživanja već su omogućila stručnjacima da rekonstruišu deo trase nekadašnje građevine.

Upravo zato sadašnje pojavljivanje kamenih ostataka ne predstavlja otkriće do tada nepoznatog rimskog mosta. Pravi značaj događaja leži u tome što je nizak vodostaj privremeno izložio delove konstrukcije koji su inače skriveni pod Dunavom, omogućavajući njihovo neposredno posmatranje i novo dokumentovanje.

Povlačenje vode otkrilo je kamene strukture nekadašnjih oslonaca mosta, pružajući arheolozima priliku da ih posmatraju sa obale i iz vazduha. Ostaci koji su inače prekriveni vodom i sedimentom mogli su sada da budu fotografisani i preciznije mapirani.

Arheološki tim koji je predvodio Pavel Popov iz Regionalnog istorijskog muzeja u Plevenu iskoristio je kratkotrajnu priliku da detaljno dokumentuje vidljive ostatke. Dronovima su snimani temelji i njihov položaj u odnosu na današnje korito Dunava, kako bi se podaci sačuvali i nakon što voda ponovo prekrije lokalitet.

Takvo dokumentovanje posebno je značajno kada se poveže sa prethodnim istraživanjima. Batimetrijskim snimanjima sprovedenim pomoću sonara ranije su registrovani brojni mogući tragovi stubova nekadašnjeg mosta u koritu Dunava, dok su dodatna geofizička istraživanja pružila nove podatke o nastavku njegove trase.

Sadašnji nizak vodostaj omogućio je da se deo onoga što je prethodno registrovano instrumentima vidi neposredno na terenu. Fotografije iz vazduha, merenja i raniji podaci zajedno mogu pomoći stručnjacima da preciznije rekonstruišu izgled i položaj ogromne rimske konstrukcije.

Ostaci koji su izronili iz Dunava važni su i za razumevanje načina na koji su rimski inženjeri uspevali da grade monumentalne objekte u izuzetno zahtevnim uslovima. Postavljanje stabilnih temelja u koritu velike reke zahtevalo je izuzetno tehničko znanje, ogromnu količinu građevinskog materijala i dobro organizovanu radnu snagu.

Konstantinov most zato nije značajan samo za lokalnu istoriju Bugarske i Rumunije. On predstavlja materijalni trag načina na koji je Rimsko carstvo monumentalnom infrastrukturom povezivalo udaljene teritorije i održavalo vojnu, političku i ekonomsku kontrolu nad ogromnim prostorom.

Današnji prizor ima i neobičan paradoks. Suša i ekstremno nizak nivo jedne od najvećih evropskih reka predstavljaju ozbiljan problem, ali su istovremeno na kratko omogućili pogled na građevinu koju Dunav najveći deo vremena skriva.

Kada se vodostaj ponovo podigne, vidljivi ostaci Konstantinovog mosta uglavnom će ponovo nestati ispod površine. Fotografije, snimci dronovima i arheološka dokumentacija napravljeni tokom ovog perioda zato predstavljaju dragocen zapis stanja konstrukcije koju su rimski graditelji podigli pre gotovo sedamnaest vekova.

Dunav je tako nakratko otkrio masivne kamene tragove jednog od najvećih mostova antičkog sveta – građevine koja je nekada povezivala dve obale Rimskog carstva, a čiji temelji i danas opstaju ispod vode.

(Telegraf Nauka / Archaeology Magazine)