Fragmenti lobanja pomeraju granicu iberijskog rituala odsečenih glava

Proučavanje fragmenata lobanja sa lokacija u pokrajinama Barselona i Ljeida dalo je nove dokaze koji bi omogućili da se ritual "odsečenih glava" sa severoistoka Iberijskog poluostrva prvi put nađe među iberijskim grupama Kosetani i Ilergeti.

Otkriće omogućava da se proširi južna granica ove prakse, tradicionalno povezane sa Indigetima i Lajetanima, koji su živeli severno od reke Ljobregat.

Preporučujemo

Istraživanje su predvodili naučnici sa Autonomnog univerziteta Barselone, u saradnji sa stručnjacima iz Arheološkog muzeja Katalonije i Istorijskog muzeja Katalonije, kao i Katalonskog instituta za klasičnu arheologiju.

Odsečene glave su bile lobanje koje su odrubljene i obrađene za javno izlaganje. Bila je to praksa među iberijskim narodima koji su naseljavali severoistok Iberijskog poluostrva između 6. i 2. veka pre nove ere, kao i među keltskim grupama centralne i južne Evrope.

Dosad su dokazi o ovom ritualu pronađeni na severoistoku Iberijskog poluostrva među grupama Indigeta i Lajetana.

Pet kranijalnih ostataka iz Olerdole su prvi identifikovani na nekoj kosetanskoj lokaciji, a 10 fragmenata pronađenih na ilergetskoj lokaciji sakupljeni su u prethodnim kampanjama, ali dosad nisu izučavani.

"Bioantropološke analize i analize otpada omogućile su da identifikujemo povrede uzrokovane oštrim predmetima u vreme blisko smrti. Zbog rasporeda, dubine i lokacije, kompatibilne su sa ritualom odsečenih glava. Takođe smo uspeli da u ostacima sa Olerdole potvrdimo prisustvo biljnih supstanci koje su mogle biti korišćene u tretmanu ili izlaganju", kažu istraživači.

"Ovi rezultati nas primoravaju da preispitamo kulturni okvir rituala, koji se dosad smatrao specifičnim samo za narode severno od reke Ljobregat. Ukazuju na širu rasprostranjenost nego što smo mislili".

Fragmenti sa lokacije Olerdola, svi sa prednjeg dela lobanje i lica, pripadali su istoj mladoj muškoj individui (starosti od 8 do 15 godina), dok su oni sa ilergetske lokacije odgovarali trima različitim individuama, od kojih je jedna takođe bio mladić.

Istraživački tim nije mogao da identifikuje znake dekapitacije, pošto je nedostajao donji deo lobanja, ali su uspeli da utvrde vrstu i orijentaciju udaraca, kao i, u slučaju Olerdole, tragove koji su mogli biti napravljeni na vilicama vrlo tankim oruđem, veličine igala, pronađenih na drugim iberijskim lokacijama i opisanim u vezi sa odsečenim glavama.

"Ovi tragovi su napravljeni da bi se uklonilo meso sa lobanje i ukazuju da je, pored skalpa, uklonjena i koža lica individue. To nije česta praksa, ali je dokumentovana u ritualu na evropskim lokacijama u Francuskoj i Ujedinjenom Kraljevstvu", kažu istraživači.

Analiza organskih ostataka na fragmentima iz Olerdole sa tla gde je lobanja odložena ukazuje na prisustvo biomarkera životinjskih i biljnih masti, kao što su borove smole, ulja i voskovi, koji bi se mogli tumačiti kao proizvodi kojima su tretirali glavu u okviru pogrebnog rituala.

Istraživački tim je takođe uporedio sastav tla na kostima iz Olerdole sa uzorcima faune, sedimenata i biljaka iz okoline kako bi dobio informacije o poreklu individue. Rezultati izotopske analize stroncijuma se ne poklapaju, što bi moglo ukazivati na strano poreklo.

"Pomoću izotopskih analiza otkrivamo mobilnost u vrlo ranoj fazi odraslog doba; stoga ima smisla da je to bila osoba koja je kasnije došla u Olerdolu, ili da su telo ili lobanja premešteni tamo nakon smrti", kažu istraživači.

Kranijalni ostaci na obe lokacije pronađeni su u značajnim prostorima koji su bili zajednički i mogli su imati ideološki ili simbolički karakter. U slučaju Olerdole, pronađeni su u prizemlju jedne od dve kule zida pored ulaza u naselje, tako da je lobanja verovatno bila izložena u istoj kuli ili na ulazu u grad. Na drugoj lokaciji, pronađeni su u prostoru neodređene namene, ali arhitektonski dovoljno posebnom da bude istaknuto ili simbolično mesto.

Nalazi ove studije dodaju vredne informacije vrlo ograničenim bioantropološkim podacima, pošto je kremacija bila dominantan pogrebni ritual iberijskih zajednica, i doprinose boljem razumevanju simboličke ili ideološke vrednosti rituala izlaganja odsečenih glava kao trofeja.

Ovi rituali, prisutni u mnogim kulturama, uglavnom su povezani sa ratnim neprijateljima i demonstracijom moći i prestiža. Odsečene glave nisu pripadale samo muškarcima, pošto su identifikovane i lobanje žena, kao i neke individue koje su se možda isticale u zajednici.

"Na Iberijskom poluostrvu nemamo klasične izvore koji o tome opširno govore, za razliku od, na primer, galskih grupa koje su naseljavale prostor današnje Francuske. Arheološki podaci nam pomažu da bolje razumemo ovu praksu kod iberijskih naroda i moguću vezu sa keltskim ili galskim svetom", kažu istraživači.

(Telegraf Nauka/Phys.org)