Opasne promene ispod morskog leda: Identifikovani dosad nepoznati procesi na Antarktiku

Morski led oko Antarktika širio se nekoliko decenija sve do dramatičnog pada 2015. godine. Razlozi ovoga otkriveni su u najnovijem istraživanju, saopštio je Univerzitet u Geteborgu.

Antarktički morski led igra ključnu ulogu u ekosistemu i fizičkom okruženju Antarktika i Južnog okeana. Pošto led odbija sunčeve zrake i blokira razmenu toplote između okeana i atmosfere, on je od presudnog značaja za našu klimu i klimatske promene. Zbog toga moramo razumeti šta utiče na njegov obim kako bismo unapredili buduće klimatske modele i predviđanja.

Preporučujemo

Dok se arktički morski led neprestano smanjuje otkako su počela satelitska merenja, antarktički morski led pokazao je potpuno drugačije ponašanje. Nakon što se polako širio tokom nekoliko decenija, antarktički morski led je naglo opao krajem 2015. godine i od tada beleži velike godišnje fluktuacije u svom obimu. Istraživanje o ovoj promeni objavljeno je u žurnalu Nature Climate Change.

- Ispod morskog leda na Antarktiku postojao je zaštitni sloj hladne vode koji je sprečavao topliju duboku vodu da se izdiže i topi led odozdo. Međutim, tokom zime 2015. godine, oluje u Južnom okeanu bile su neobično jake, što je umanjilo efekat zaštitnog sloja hladne vode i dovelo do kontinuiranog gubitka morskog leda oko Antarktika – rekao je Teo Spira, nekadašnji doktorand okeanografije na Univerzitetu u Geteborgu i prvi autor studije.

Vodene mase sa velikim razlikama u salinitetu i/ili temperaturi ne mešaju se lako i slažu se u slojeve jedna iznad druge. To se naziva stratifikacija. Sloj hladne zimske vode koji štiti morski led postaje sve manje slan kako led raste usled topljenja morskog leda (što deluje kontradiktorno, ali se odnosi na ciklus zamrzavanja i topljenja), a to povećava stratifikaciju u odnosu na topli i slani sloj vode ispod.

Ova prirodna zaštita doprinosila je dugoročnom rastu antarktičkog morskog leda sve do 2015. godine. Međutim, ispod leda, sloj zimske vode polako se tanjio kako je duboka voda postajala toplija, što je oslabilo zaštitni hladni sloj okeana.

- Nakon skoro dve decenije posmatranja, vidimo da se sloj zimske vode istanjio u velikim delovima Južnog okeana, omogućavajući dubokoj, toploj vodi da se približi površini. Oluje 2015. godine su uzburkale more i toplija voda se pomešala sa slojem hladne vode; zaštita je nestala, a led se topio rekordnom brzinom - kaže Teo Spira.

Južni okean je udaljeno okruženje za istraživanje, daleko od naseljenih mesta. Teo Spira je koristio autonomne morske robote za merenje temperature i saliniteta okeanske vode, ali je takođe angažovao pomoć morskih slonova koji žive u toj oblasti. Senzori su bili pričvršćeni na njihova tela i pratili su ih tokom dugih zarona stotinama metara duboko u okean. Nakon 10 meseci, senzor se odvaja od morskog slona.

- Ovo je dragoceno jer morski slonovi žive unutar i na rubu morskog leda na Antarktiku i mogu pružiti podatke o tamošnjoj stratifikaciji vode. Zimska voda deluje kao čuvar razmene toplote između dubokog okeana i površine, a kvantifikovanjem njene uloge, moje istraživanje identifikuje procese koji nedostaju ili su loše predstavljeni u današnjim klimatskim modelima - kaže Teo Spira.

(Telegraf Nauka/Göteborgs universitet)