Keltski novčići stari 2.000 godina pronađeni u Nemačkoj: Ne zna se ko ih je sakrio i zašto

Arheolozi su u nemačkoj saveznoj pokrajini Tiringiji pronašli 11 srebrnih novčića starih više od 2.000 godina. Reč je o izuzetno retkom nalazu iz vremena Kelta. Novac je otkriven na zemljištu nekadašnjeg sportskog terena, gde je planirana izgradnja vatrogasne stanice. Iako je pronađeno samo 11 novčića, oni bi mogli da pruže nove podatke o trgovini i vezama između keltskih zajednica u srednjoj Evropi.

Zašto je neko sakrio kovanice i nikada se nije vratio po njih, ostaje nepoznato, navodi Popular Mechanics.

Preporučujemo

Otkriće je zabeleženo u mestu Zingen, na brdu Zinger Berg. Prvi novčići pronađeni su tokom arheoloških iskopavanja u julu i avgustu 2025. godine, pod rukovodstvom arheologa Ronija Krauzea. Istraživanja su nastavljena u avgustu 2026, kada su pronađeni dodatni primerci.

Prema podacima nadležne arheološke službe, svih 11 kovanica pripada jednoj riznici, najvećoj dosad otkrivenoj na području Tiringije kada je reč o keltskom novcu iz ovog razdoblja.

Novčići potiču iz 1. veka pre nove ere i pripadaju vrsti srebrnog novca poznatoj kao kvinar. Ovaj naziv prvobitno je korišćen za rimsku kovanicu čija je vrednost iznosila polovinu denara, jednog od najvažnijih srebrnih novčića u rimskom novčanom sistemu.

Kelti su u proizvodnji novca prihvatili pojedine rimske uzore, ali su razvili i sopstvene načine oblikovanja i ukrašavanja kovanica. Keltski kvinari bili su slični rimskim kovanicama po veličini i težini, ali su se razlikovali po motivima. Često su prikazivali stilizovane konje, apstraktne oblike i predstave nastale pod uticajem drugih kultura.

Kovanice pronađene kod Zingena pripadaju takozvanom praškom tipu kvinara. Iako naziv upućuje na Prag, on ne znači da je novac proizveden u današnjoj češkoj prestonici, već označava određenu vrstu kovanica prepoznatljivu po svojim osobinama i motivima.

Numizmatičari, stručnjaci koji proučavaju novac, pretpostavljaju da su novčići izrađeni u kovnici na području današnjeg grada Gote, severozapadno od mesta otkrića. Međutim, tačna lokacija njihove proizvodnje još nije potvrđena.

Koliko je ovaj nalaz redak pokazuje podatak da je na području čitave Tiringije ranije bilo poznato svega oko 80 kvinara praškog tipa. Pronalazak još 11 primeraka na jednom mestu zato je posebno dragocen za istraživanje njihove rasprostranjenosti.

Novčići su otkriveni na prostoru dugom približno 5,8 metara i širokom oko 1,5 metara. Iako nisu ležali jedan uz drugi, arheolozi smatraju da su prvobitno bili sakriveni zajedno.

Pretpostavlja se da se novac nalazio u vrećici ili drugoj posudi od propadljivog materijala, koja se tokom vekova raspala. Na mestu otkrića nisu pronađeni ostaci keramičke posude, što podržava pretpostavku da je novac bio umotan u kožu, tkaninu ili neki drugi organski materijal.

Dugogodišnja obrada zemljišta verovatno je doprinela tome da se kovanice raznesu po okolnoj površini. Uprkos tome, njihov raspored i blizina omogućili su istraživačima da zaključe da potiču iz iste riznice.

Zašto je srebrni novac zakopan, nije poznato. Jedna od mogućnosti jeste da ga je vlasnik sakrio kako bi ga sačuvao tokom sukoba ili drugih nesigurnih okolnosti, nameravajući da se kasnije vrati po njega. Međutim, ne postoje dokazi koji bi potvrdili takav scenario.

Ostaje otvoreno i pitanje ko je bio vlasnik novčića, koliko su dugo bili u opticaju i zbog čega nikada nisu preuzeti. Moguće je da je njihov vlasnik stradao, napustio područje ili iz nekog drugog razloga nije mogao da se vrati, ali sve to za sada ostaje u domenu pretpostavki.

Na istom lokalitetu pronađeni su i predmeti iz drugih istorijskih razdoblja. Među njima se izdvaja rimski srebrni denar, iskovan između 164. i 169. godine nove ere, gotovo dva veka nakon vremena kojem pripada keltska ostava.

Među pronađenim predmetima su i staklena perla iz ranog srednjeg veka, deo gvozdenog noža, srebrni novčić iz 16. veka i dugme sa pruske uniforme. Iako potiču iz različitih epoha, ovi predmeti pokazuju da je područje korišćeno tokom dugog vremenskog perioda. Njihova blizina, međutim, ne znači da su bili povezani sa keltskim novcem.

Otkriće je značajno i za proučavanje prostora na kojem su se tokom poslednjih vekova pre nove ere susretale keltske i germanske zajednice. Teritorija današnje Tiringije bila je deo šire mreže naselja i trgovačkih puteva koji su povezivali različite delove srednje Evrope.

U blizini Zingena nalaze se i druga važna nalazišta iz keltskog razdoblja, među kojima je Štajnzburg, utvrđeno naselje poznato po razvijenom zanatstvu. Poređenje kovanica sa različitih lokaliteta moglo bi da pomogne stručnjacima da bolje razumeju privredne veze i kretanje novca između tadašnjih zajednica.

Kelti nisu činili jedinstvenu državu, već su bili podeljeni na brojna plemena koja su naseljavala veliki deo Evrope. Iako su se njihove zajednice razlikovale po običajima i načinu života, povezivale su ih trgovina, razmena robe i određene kulturne sličnosti.

Zbog toga su keltske kovanice važan istorijski izvor. Njihova težina, sastav i utisnuti motivi mogu otkriti gde su proizvedene, kojim su se putevima širile i kakve su veze postojale između pojedinih oblasti.

Posebnu vrednost nalazu iz Zingena daje činjenica da su novčići otkriveni tokom pažljivo dokumentovanih arheoloških iskopavanja. Zahvaljujući tome, stručnjaci su mogli da prouče njihov raspored i utvrde da verovatno predstavljaju jednu riznicu, a ne niz nepovezanih pojedinačnih nalaza.

Iako je pronađeno svega 11 srebrnih novčića, oni predstavljaju značajno svedočanstvo o trgovini i upotrebi novca među drevnim Keltima. Dalja istraživanja mogla bi da razjasne njihovo poreklo i pomognu u rekonstrukciji trgovačkih veza u srednjoj Evropi pre više od dva milenijuma. Razlog zbog kojeg su zakopani, međutim, možda će zauvek ostati nepoznat.

(Telegraf Nauka / Popular Mechanics)