Misterija porodičnih odnosa kamenog doba: Analiza DNK dovela do neverovatnog otkrića na nalazištu Ajvide

Grobovi lovaca-sakupljača na nalazištu Ajvide u Švedskoj otkrili su misteriju porodičnih odnosa kamenog doba.

U jednom grobu sahranjena je žena sa dvoje dece, ali ne svoje. U drugu grobnicu položeno je dvoje dece, ali nisu bili brat i sestra već rođaci u prvom kolenu. Analiza DNK osoba sahranjenih u četiri grobnice stare oko 5.500 godina pokazala je da su ovi ljudi bili svesni porodičnog porekla i da su odnosi van uže porodice imali važnu ulogu, saopštio je Univerztitet u Upsali.

Preporučujemo

Ajvide na Gotlandu je jedno od najvažnijih nalazišta iz kamenog doba u Skandinaviji i poznato je po dobro očuvanim grobnicama i bogatim arheološkim nalazima. Pre oko 5.500 godina tamo su živeli lovci-sakupljači, izdržavajući se prvenstveno lovom na foke i ribolovom. Do tog vremena, poljoprivreda se proširila Evropom, ali na severu su kulture lovaca-sakupljača opstale i ostale genetski različite od zemljoradnika.

Ovo veliko groblje ima 85 poznatih grobnica. Među nalazima je otkriveno 8 grobnica u kojima se nalaze dve ili više osoba. Istraživači sa Univerziteta u Upsali sada su analizirali DNK ostataka iz četiri ove zajedničke grobnice kako bi istražili srodstvo među pojedincima.

- Iznenađujuće, analiza je pokazala da su mnogi od onih koji su sahranjeni zajedno bili rođaci drugog ili trećeg stepena, a ne rođaci prvog stepena – drugim rečima, roditelji i deca ili rođena braća i sestre – kao što se često pretpostavlja. Ovo sugeriše da su ovi ljudi dobro poznavali svoje porodične loze i da su odnosi izvan uže porodice igrali važnu ulogu – rekla je arheogenetičarka Helena Malmstrem, koja je napravila dizajn studije objavljene u Proceedings of the Royal Society B.

Najmanje jedno dete u većini grobnica

U jednoj od grobnica pronađena je dvadesetogodišnja žena kako leži na leđima. Sa obe njene strane ležalo je po jedno dete – jedno od četiri godine i drugo od godinu i po dana. DNK analiza pokazuje da su deca – dečak i devojčica – rođeni brat i sestra, ali da im ta žena nije majka. Najverovatnije je ona sestra njihovog oca ili njihova polusestra.

U drugoj grobnici otkrivena je mlada osoba. Pored nje su se nalazili ostaci odraslog muškarca koji su verovatno premešteni u grobnicu sa nekog drugog mesta. Analiza pokazuje da je mlada osoba bila devojčica, a da je muškarac njen otac.

U trećoj grobnici dvoje dece – dečak i devojčica – sahranjeni su zajedno. Njihovo srodstvo je bilo nešto dalje i procenjeno je kao treći stepen, što verovatno znači da su bili deca od strica, tetke ili ujaka.

U četvrtoj grobnici nalazile su se devojčica i mlada žena. Analiza je pokazala da su one rođake trećeg stepena, pri čemu je jedna od njih verovatno bila drugoj pratetka ili rođaka.

- Pošto je neuobičajeno da se ovakve grobnice lovaca-sakupljača očuvaju, studije srodstva u arheološkim kulturama lovaca-sakupljača su retke i obično ograničenog obima – rekla je populaciona genetičarka Tina Matila, koja je bila odgovorna za genetičke analize.

- Analize pružaju uvid u društvenu organizaciju u kamenom dobu – rekao je Pol Valin, profesor arheologije i stručnjak za groblje u Ajvideu.

Arheogenetička analiza zajedničkih sahranjivanja na groblju u Ajvideu je prva pilot-studija koja istražuje porodične odnose među skandinavskim neolitskim lovcima-sakupljačima. Istraživači će sada nastaviti sa interdisciplinarnim studijama ostataka više od 70 pojedinaca sa ovog groblja. Na taj način se nadaju da će saznati više o društvenoj strukturi, životnim istorijama i pogrebnim obredima drevnih kultura lovaca-sakupljača.

Činjenice: Kako su određeni pol i srodstvo

Istraživači su uspeli da utvrde pol i srodstvo analizom DNK iz zuba i kostiju 10 pojedinaca. Pol dece se ne može videti na osnovu skeleta, ali se mogao odrediti ispitivanjem da li je pokojnik imao dva X hromozoma (devojčica) ili jedan X i jedan Y hromozom (dečak).

Srodstvo je identifikovano posmatranjem koliki udeo DNK pojedinci dele. Osobe koje su srodnici prvog stepena, kao što su roditelji i deca ili rođena braća i sestre, dele polovinu svoje DNK. Srodnici drugog stepena, kao što su babe/dede i unuci ili polubraća/polusestre, dele četvrtinu svoje DNK. Rođaci u prvom kolenu ili prababe/pradede i praunuci su srodnici trećeg stepena i dele osminu svoje DNK.

(Telegraf Nauka/Uppsala Universitet)