Tajanstveni olovni disk pronađen u Francuskoj mogao bi da otkrije veliku tajnu drevnih Kelta

Arheolozi su u centralnoj Francuskoj pronašli neobičan olovni disk star više od 2.000 godina, koji bi mogao da promeni dosadašnja saznanja o proizvodnji novca u antičkom svetu. Predmet sa utisnutim simbolima otkriven je u ostacima drevnog keltskog naselja Korent, gde su istraživači naišli na tragove velike kovnice u kojoj su se, prema njihovim pretpostavkama, izrađivale zlatne i srebrne kovanice, piše Popular mechanics.

Otkriće je posebno značajno jer ukazuje na mogućnost da se u ovom naselju nalazila jedna od najvećih poznatih kovnica novca antičkog doba. Ako se takva pretpostavka potvrdi, Korent bi mogao da zauzme mnogo važnije mesto u istoriji privrede i trgovine predrimske Galije.

Preporučujemo

Arheološka istraživanja ovog lokaliteta traju već oko četvrt veka. Tokom prethodnih iskopavanja otkriveni su ostaci svetilišta, stambenih objekata, prostora za okupljanje i zanatskih radionica, što je pokazalo da je Korent bio razvijeno naselje keltskog plemena Arverna.

Iako su arheolozi ranije pronašli dokaze o proizvodnji bronzanog novca, otkrića iz 2026. godine ukazuju na to da je kovanje novca moglo biti znatno obimnije i složenije nego što se pretpostavljalo.

Posebnu pažnju privukao je olovni disk na kojem su sačuvani otisci dveju alatki za utiskivanje motiva na novac. Na njegovoj površini mogu se razaznati predstave konja, jahača, dela točka i stilizovane ljudske glave. Slični motivi poznati su sa zlatnih i srebrnih kovanica koje su koristili Arverni.

Istraživači pretpostavljaju da je disk služio za proveru otiska pre izrade novca od plemenitih metala. Majstori su na jeftinijem olovu mogli da isprobaju alat, provere izgled motiva i uoče eventualne nepravilnosti, čime su izbegavali rasipanje dragocenog zlata i srebra.

Ukoliko se potvrdi njegova namena, ovaj naizgled jednostavan predmet pružio bi dragocen uvid u način rada keltskih kovnica i pažnju koju su drevne zanatlije posvećivale kvalitetu novca.

Simboli utisnuti na disku imaju i širi istorijski značaj. Konji, jahači i točkovi često su se pojavljivali na keltskim kovanicama, koje nisu bile samo sredstvo plaćanja već i način iskazivanja ugleda i političke moći zajednice koja ih je izdavala. Njihov izgled zato može otkriti mnogo o društvu u kojem su nastale.

Tokom najnovijih iskopavanja pronađeni su i ostaci velikog kamenog zida, kao i brojni predmeti povezani sa obradom metala. Među njima su alati, delovi posuda korišćenih za topljenje i tragovi materijala koji bi mogli poticati od plemenitih metala.

Ovi nalazi ukazuju na dobro organizovanu proizvodnju, u kojoj su se možda odvijali različiti postupci, od pripreme metalnih legura do završnog kovanja novca.

Zanimljivo je da arheolozi nisu pronašli veće količine otpada od zlata i srebra. Jedno od mogućih objašnjenja jeste da su majstori pažljivo prikupljali ostatke skupocenih metala kako bi ih ponovo iskoristili.

Istraživači razmatraju i mogućnost da su pojedine sirovine obrađivane neposredno u radionicama. Na to ukazuju pronađeni alati i materijali, mada će njihovu tačnu namenu tek utvrditi dodatne analize.

Iskopavanjima rukovodi arheolog Matje Pu sa Univerziteta Limijer Lion 2, koji smatra da bi otkriveni kompleks mogao predstavljati najveću poznatu kovnicu novca ne samo u keltskoj Evropi već i u čitavom antičkom svetu.

Takva procena zasniva se na veličini i organizaciji pronađenih radionica, kao i na brojnim predmetima koji svedoče o proizvodnji novca. Ipak, stručnjaci naglašavaju da tek treba preciznije utvrditi obim proizvodnje i potvrditi sastav metalnih ostataka.

Značaj otkrića postaje jasniji kada se uzme u obzir položaj Arverna u istoriji Galije. Ovo moćno keltsko pleme naseljavalo je prostor današnje centralne Francuske i imalo važnu političku i privrednu ulogu pre rimskog osvajanja.

Arverni su poznati i po Vercingetoriksu, vojskovođi koji je predvodio ustanak protiv Julija Cezara. Njegov poraz u bici kod Alezije 52. godine pre nove ere označio je jednu od ključnih prekretnica u rimskom osvajanju Galije.

Kovnica u Korentu pripadala je razdoblju koje je prethodilo tim događajima, kada su keltske zajednice razvijale sopstvene privredne centre, trgovinu i sisteme proizvodnje novca.

Otkriće zato otvara i pitanje stvarnog značaja Korenta među naseljima Arverna. Njegove razvijene zanatske radionice, svetilišta i javni prostori već su ukazivali na važno političko i privredno središte, a nova otkrića dodatno ukazuju na njegov značaj.

Ipak, ostaje da se utvrdi koliko je novca proizvođeno u tamošnjim radionicama, gde su kovanice završavale i koliko su bile zastupljene u trgovini širom Galije.

Olovni disk sa nekoliko utisnutih simbola mogao bi da bude jedan od ključnih dokaza o razvijenosti keltskog zanatstva. Zajedno sa ostacima radionica i alatima za obradu metala, on nagoveštava da je proizvodnja novca u predrimskoj Galiji bila mnogo složenija i organizovanija nego što se dosad pretpostavljalo.

(Telegraf Nauka / Popular mechanics)