Srebro kalifa pronađeno na Baltiku: Spektakularna riznica iskopana u Kalinjingradu

Prilikom ispitivanja srednjovekovnog naselja u blizini Kalinjingradskog (Vislanskog) zaliva, arheolozi su otkrili riznicu srebrnog novca iz 8. i s početka 9. veka: 59 dirhama, celih i isečenih, koje su izdali vladari Arapskog kalifata između 746. i 815. godine, saopštio je Institut za arheologiju Ruske akademije nauka (RAN).

Jedan primerak je iskovan za vreme poslednjeg kalifa iz dinastije Omejada, dok su ostali izdati pod vladarima Abasidskog kalifata, druge dinastije koja se učvrstila 749–750. godine. Pronalazak pripada ranom periodu pojavljivanja orijentalnog srebra na teritoriji istočne i severne Evrope i potvrđuje da su u 9. veku stanovnici ovih predela bili uključeni u aktivnu trgovinu između severa Evrope i muslimanskog Istoka.

Preporučujemo

- Kalinjingradska oblast je poznata kao teritorija bogata značajnim arheološkim nalazima povezanim sa dalekom trgovinom i mrežom transevroazijskih komunikacija iz različitih epoha. Jedan od važnih arheoloških izvora informacija o trgovini i ekonomskim odnosima su ostave (depoi): uz verodostojno naučno dokumentovanje, one omogućavaju praćenje trgovačkih puteva, dinamike uvoza i opticaja srebrnog novca na različitim teritorijama. Nova riznica je prvi pouzdano dokumentovan nalaz koji svedoči o tome da je teritorija savremene Kalinjingradske oblasti bila uključena u sistem daleke trgovine koja je obezbeđivala priliv orijentalnog srebra u baltički region u 9. veku - rekao je Nikolaj Makarov, rukovodilac Instituta za arheologiju RAN i akademik RAN.

Riznicu su pronašli članovi Sambijske ekspedicije Instituta za arheologiju RAN prilikom ispitivanja zemljišne parcele udaljene 1,2 km od Kalinjingradskog zaliva. Arheološka istraživanja na mestu nalaza pokazala su da se ovde od 8. veka nalazilo prusko naselje, u kojem se život nastavio nekoliko vekova i prestao u 12. veku. Do 2010-ih ova teritorija je redovno orana, što je dovelo do značajnog oštećenja kulturnog sloja lokaliteta. U trenutku istraživanja, parcela je bila povučena iz poljoprivredne upotrebe i potpuno zarasla u livadsko bilje.

Riznica se sastoji iz dva gotovo jednaka dela. Jedan čine celi dirhami (29 komada), a drugi njihovi fragmenti, pretežno isečene polovine kovanica (30 primeraka). U obe grupe prisutni su dirhami sa otvorima za kačenje: takav novac se mogao koristiti kao nakit. Takođe, u sastavu riznice ima primeraka sa urezima na ivicama: to može biti povezano sa praksom provere autentičnosti dirhama, prilikom koje su kovanice narezivane.

Ova dva dela kovanica se značajno razlikuju ne samo po očuvanosti oblika, već i po mestu i vremenu porekla. Moguće je da su ovi delovi riznice prvobitno imali različito poreklo i da su se tek kasnije našli zajedno u okviru istog kompleksa.

Atribuciju novca izvršio je naučni saradnik odeljenja za srednjovekovnu arheologiju Andrej Gomzin. Prema njegovoj odredbi, među celim kovanicama najveći broj čine dirhami Haruna el Rašida, petog kalifa iz dinastije Abasida, čija se vladavina (786–809. godine) često smatra „zlatnim vekom“ Arapskog kalifata. Značajan deo primeraka potiče sa prilično kompaktne teritorije u Iraku: 25 dirhama je iskovano u prestonici kalifata – Madinat as-Salamu (Bagdadu), jedan u el Kufi. Tri novčića su izdata u glavnim gradovima istorijskih oblasti Horasan i Džibal pod kontrolom Abasida, koje se nalaze na teritoriji današnjeg Irana: Madinat Nisabur (1 primerak) i el Muhamadija (2 primerka).

Među fragmentima dirhama preovlađuje novac el Mahdija, trećeg kalifa iz dinastije Abasida, koji je vladao od 775. do 785. godine.

(Telegraf Nauka)