Zlatna riznica sa severa Švedske otkrila: Vikinzi su trgovali od Centralne Azije do Engleske još u 11. veku

U istorijskoj oblasti Vasterboten, na severu Švedske, arheolozi su otkrili fascinantnu riznicu iz vikinškog doba koja sadrži izuzetno očuvane zlatne predmete, nakit i srebrne kovanice. Nalaz je odmah privukao ogromnu pažnju naučne zajednice jer je reč o jednom od najvećih i najkompleksnijih nalazišta pronađenih u ovom delu Skandinavije u poslednjih nekoliko decenija.

Kako prenosi Popular Mechanics, ovo otkriće ne svedoči samo o bogatstvu lokalnih vikinških glavešina, već pruža neoborive materijalne dokaze o postojanju neverovatno razgranate i napredne trgovačke mreže koja je spajala daleki sever Evrope sa basenom Mediterana i Bliskim istokom.

Preporučujemo

Istraživački timovi sa Univerziteta u Umeu i švedskog Državnog istorijskog muzeja odmah su pristupili detaljnoj laboratorijskoj analizi i datiranju nalaza. Numizmatička analiza srebrnih i zlatnih kovanica utvrdila je da riznica potiče iz kasnog 10. ili ranog 11. veka, što se savršeno poklapa sa zlatnim dobom vikinške ekspanzije.

Ono što je najviše iznenadilo arheologe jeste geografsko poreklo artefakata. Pored tipičnog skandinavskog prstenja i ukrasa od upletenih zlatnih žica, riznica sadrži arapske dirhame, vizantijske soliduse, kao i kovanice iskovane u krunskim radionicama Svetog rimskog carstva i rane anglosaksonske Engleske.

U srcu ovog naučnog istraživanja nalazi se primena savremenih tehnologija, poput rendgenske fluorescentne spektrometrije (XRF). Ova metoda omogućila je stručnjacima da precizno utvrde hemijski sastav zlata i srebra bez oštećenja samih predmeta.

Rezultati su otkrili da zlato korišćeno za izradu pojedinih narukvica ima visok stepen čistoće i specifične primese elemenata koji direktno ukazuju na rudnike u Centralnoj Aziji i Istočnom rimskom carstvu (Vizantiji). To dokazuje da zlato nije stiglo na sever Evrope kao sirovina, već kao gotov novac ili diplomatski poklon, koji su vikinzi potom pretopili ili sačuvali u izvornom obliku kao statusni simbol.

Ova metalurška i arheološka analiza uspešno rešava jednu od najvećih zagonetki švedskog severa: kako je ovolika količina dragocenosti završila tako visoko na severu, daleko od tradicionalnih vikinških urbanih i trgovačkih centara poput Birke ili Hedebija.

Istorijski modeli su dugo pretpostavljali da su severni regioni bili izolovani i naseljeni isključivo nomadskim zajednicama. Međutim, ovaj nalaz dokazuje da su lokalni vikinški klanovi iz Vasterbotena aktivno kontrolisali ključne rečne puteve i trgovinu krznom (koje je u to vreme bilo vredno poput zlata na dvorovima na jugu), te da su bili ravnopravni i izuzetno bogati učesnici u globalnoj ekonomiji ranog srednjeg veka.

Otkriće takođe baca novo svetlo na društvene i religijske aspekte vikinškog društva u periodu kada je hrišćanstvo polako počelo da potiskuje staru nordijsku mitologiju. Položaj ove riznice, koja je bila pažljivo zakopana ispod poda nekadašnje drvene građevine, sugeriše da blago nije skriveno u panici zbog pljačkaškog napada, kako se često misli.

Arheolozi smatraju da je reč o zavetnom daru — namernom polaganju dragocenosti u zemlju kao žrtve bogovima za plodnost, uspeh u daljim pohodima ili kao osiguranje bogatstva u zagrobnom životu, što je bio duboko ukorenjen običaj u paganskoj tradiciji severnjaka.Nalaz iz Vasterbotena trajno menja arheološku mapu Švedske i postaje nezaobilazna tačka za sve buduće studije o vikinškoj ekonomiji.

Konzervatori trenutno rade na stabilizaciji i čišćenju svakog pojedinačnog komada zlata, nakon čega će riznica biti digitalizovana i dostupna u svetskim bazama podataka za dalja multidisciplinarna istraživanja. Nauka je još jednom pokazala da nekoliko stotina grama plemenitog metala, kada se posmatra kroz prizmu moderne arheologije, može uspešno da rekonstruiše hiljade kilometara zaboravljenih puteva i osvetli živote ljudi koji su pre hiljadu godina spajali nespojive svetove.

(Telegraf Nauka / Popular Mechanics)