Čovek iz Urfe otkriven pre 33 godine i danas je misterija: Građevinci našli statuu muškarca koji drži falus

Pre više od 11.500 godina, ljudi na teritoriji današnje južne Turske prvi put su počeli da izrađuju ljudske statue u prirodnoj veličini. Čovek iz Urfe, poznat i kao statua iz Balikligola, najstariji je primer ove vajarske tradicije, ali mnogo toga u vezi sa njom ostaje misterija.

Prema Arheološkom muzeju Šanliurfe, koji poseduje statuu, Čovek iz Urfe je slučajno otkriven tokom građevinskih radova u okrugu Balikligol u Šanliurfi 1993. godine.

Preporučujemo

Čovek Urfa je isklesan od krečnjaka i visok je 180 centimetara. Njegovo lice ima duboko usađene očne duplje ispunjene komadima crnog opsidijana, delimično slomljen nos i nema usta. Linije u obliku slova V oko vrata verovatno predstavljaju ogrlicu. Osim ovog dodatka, Čovek iz Urfe je potpuno go. Ruke su mu sklopljene ispred njega, držeći njegovu uspravnu muškost. Umesto nogu, Čovek iz Urfe ima donju polovinu u obliku slova U, verovatno dizajniranu da stane u udubljenje.

Prema rečima arheologa Bahatina Čelika, statua verovatno potiče iz neolitskog naselja koje arheolozi nazivaju Jeni Mahale, po današnjem okrugu u Šanliurfi. Iskopavanja u Jeni Mahali 1997. godine otkrila su ostatke dve kružne zgrade sa podovima napravljenim od teraca - materijala sličnog cementu ispunjenog komadićima granita, kvarca, stakla ili drugog materijala - zajedno sa kremenim vrhovima strela, srpastim sečivima i ljuspicama opsidijana. Koristeći radiokarbonsku analizu karbonizovanih biljnih ostataka, arheolozi su datirali lokalitet na oko 8600. godinu pre nove ere.

Da li je Čovek iz Urfe povezan sa drugim drevnim lokalitetima sa muškim statuama u prirodnoj veličini nije jasno.

Smešteno oko 16 kilometara severoistočno od Šanliurfe, arheološko nalazište Gebekli Tepe poznato je po tome što ima najstarije hramove na svetu, koji se sastoje od monumentalnih komunalnih struktura sa karakterističnim krečnjačkim stubovima u obliku slova T i brojnim rezbarijama životinja. Ritualna ljudska statua otkrivena je na lokalitetu 2025. godine.

Arheolozi su takođe otkrili statue muškaraca koji drže svoje faluse na obližnjim lokalitetima koje datiraju od pre 11.000 godina, uključujući Karahan Tepe i Sajburč. Jedno tumačenje ljudske statue u Karahan Tepeu je da je prikazana osoba mrtva i da predstavlja važnog pretka povezanog sa građevinom. To bi mogao biti slučaj i sa Čovekom iz Urfe, kako je tvrdio arheo-astronom Alister Kumbs.

"Karakteristika njegovih odsutnih usta“, napisao je Kumbs u studiji iz 2016. godine, „čini deo stilskog dizajna koji simbolično nagoveštava prisustvo mrtvih.“ Nedostatak usta kod Čoveka iz Urfe je očigledno namerno prikazano i može ukazivati na to da je trebalo da prikaže „komunikatora iz natprirodnog sveta mrtvih u svet živih u realistično ljudskom obliku“, prema Kumbsu.

(Telegraf Nauka / Live science)