Da li će topljenje glečera usporiti klimatske promene?

Na Antarktiku, naučnici sa Univerziteta Ratgers pronalaze dokaze koji osporavaju ključnu pretpostavku o dostupnosti gvožđa, esencijalnog mikronutrijenta u procesu uklanjanja ugljen-dioksida.

Za naučnike koji proučavaju Južni okean, svetla tačka u mračnim prognozama kad se radi o klimatskim promenama bila je teorija obogaćivanja gvožđem. Dok temperature rastu i glečeri na Antarktiku se tope, gvožđe zarobljeno u ledu bi omogućavalo razvoj mikroskopskih algi, koje bi tokom svog rasta povlačile ugljen-dioksid iz atmosfere.

Preporučujemo

Postoji samo jedan problem: ova teorija „ne drži vodu“.

Naučnici sa Univerziteta Rutgers otkrili su da voda dobijena topljenjem antarktičke ledene police snabdeva okolne vode sa daleko manje gvožđa nego što se mislilo. Nalazi pokreću pitanja o izvorima gvožđa u Južnom okeanu blizu Antarktika i mogli bi značajno promeniti kako se predviđaju i modeliraju klimatske promene.

„Široko je rasprostranjena pretpostavka da glacijalno topljenje ispod ledenih polica znatno doprinosi bioraspoloživosti gvožđa u procesu prirodne glacijalne fertilizacije gvožđem“, kažu istraživači.

Ova studija menja te pretpostavke utvrđivanjem da je količina gvožđa u otopljenom ledu nekoliko puta manja nego što se ranije mislilo, kao i da većina tog gvožđa potiče iz drugačije vrste vode od one koju proizvodi topljenje ledenih polica.

Uprkos tome što su nekoliko meseci godišnje obavijene mrakom, antarktičke vode Južnog okeana su visokoproduktivan region za rast fitoplanktona – bitnog izvora hrane za kril, kojim se hrane pingvini, foke i kitovi. Dok fitoplankton raste, apsorbuje ogromne količine ugljen-dioksida putem fotosinteze, čineći ovaj region najvećim okeanskim skladištem na svetu za ovaj gas koji zagreva planetu.

Prethodna istraživanja o izvorima gvožđa u Južnom okeanu prvenstveno su sprovođena putem simulacija i kompjuterskog modeliranja. Istraživači su 2022. godine otputovali do ledene police Dotson u Amundsenovom moru na zapadu Antarktika kako bi prikupili uzorke otopljenog glečera na izvoru. Amundsenovo more predstavlja najveći deo rasta nivoa mora usled antarktičkog topljenja.

U Amundsenovom moru, voda izlazi ispod ledenih polica – produžetaka glečera od kontinenta ka moru – a topljenje je prvenstveno uzrokovano toplom vodom koja teče iz dubokog okeana u šupljine ispod leda.

Na ledenoj polici Dotson, identifikovano je gde morska voda ulazi u jednu takvu šupljinu i gde izlazi nakon dodavanja vode od otopljenog leda. Uzorci vode su uzeti sa ulazne i izlazne tačke.

Istraživači su izračunali koliko više gvožđa je izlazilo iz šupljine nego što je ulazilo i na osnovu izotopskih podataka zaključili koji je tip topljenja odgovoran.

Rezultati su bili iznenađujući. Ukupna voda dobijena topljenjem doprinosila je oko 10% izlazećeg rastvorenog gvožđa, dok je većinu donela ulazeća voda iz dubine (62%), a ostalih 28% su bili iz sedimenata ledene police.

Osim toga, odnosi izotopa gvožđa sugerišu da se negde ispod glečera nalazi tečni sloj vode nastale topljenjem bez rastvorenog kiseonika – stanje koje podstiče rastvaranje čvrstih oksida gvožđa u osnovnoj steni, što je izgleda veći izvor gvožđa nego topljenje ledene police.

Sveukupno ovi nalazi osporavaju vladajuće pretpostavke o izvorima gvožđa u Južnom okeanu u svetu koji se zagreva, iako je potrebno dodatno istraživanje da bi se bolje razumelo dejstvo subglacijalnih procesa.

„Naša tvrdnja u ovom radu je da sama voda dobijena topljenjem nosi vrlo malo gvožđa i da većina gvožđa koje ona nosi dolazi od matične stene u tečni sloj između osnovne stene i ledenog pokrivača, a ne iz leda koji uzrokuje porast nivoa mora“, kažu autori. „Za neke kolege, ovo će biti veoma iznenađujuće“.

(Telegraf Nauka/EurekAlert)