Iste kalorije – različite reakcije: Prerada hrane utiče na metabolizam i aktivnost mozga

Nauka o ishrani uglavnom sugeriše da će obroci sa istim osnovnim nutritivnim profilom imati isti uticaj na nivo šećera u krvi. Međutim, da li postoji nešto u procesuiranju hrane što utiče na način kako naša tela reaguju?

Istraživači su bili iznenađeni otkrićem da su minimalno i visoko procesuirani obroci koji su ujednačeni po količini kalorija, ugljenih hidrata, masti, proteina, vode, soli i težini proizvodili različite metaboličke odgovore.

Preporučujemo

Ultraprerađeni obroci su podstakli telo da oslobodi više insulina i potroši više energije, dok je istovremeno sagorevalo manje ugljenih hidrata radi goriva. Takođe su izazvali drugačije reakcije u delu mozga koji je uključen u motivaciju i nagrađivanje.

Rezultati sugerišu da procesuiranje hrane može uticati na to kako telo i mozak reaguju na hranu na načine koji prevazilaze ugljene hidrate, masti i proteine – potencijalno pomažući istraživačima da razumeju zašto se ultrprerađena hrana povezuje sa prekomernom konzumacijom i dugoročnim zdravstvenim posledicama, i ukazujući na nove oblasti za istraživanje.

Ultraprerađena hrana predstavlja više od polovine dnevnog unosa kalorija prosečnog Amerikanca. Ishrane širom sveta se takođe menjaju i uključuju više ovih namirnica, koje su formulisane da bude praktične, dostupne, jeftine i veoma ukusne, zbog čega lako dolazi do prekomernog konzumiranja.

„Ako pogledate podatke na nivou populacije, ljudi koji konzumiraju velike količine ultraprerađene hrane imaju veću stopu loših zdravstvenih ishoda – gojaznost, kardiološke probleme, dijabetes tipa 2 i čak neke lošije pokazatelje mentalnog zdravlja“, kažu istraživači sa Politehničkog instituta i državnog univerziteta Virdžinije.

Iako se visokoprerađena hrana povezuje sa bolestima, mehanizmi koji povezuju tu preradu sa zdravstvenim ishodima i prekomernom konzumacijom su manje razjašnjeni.

Znamo da je većina ultraprerađene hrane bogata mastima, bogata šećerom, siromašna vlaknima i siromašna proteinima. Međutim, ako veštački održimo sve te stvari na konstantnom nivou, da li postoji nešto u samom procesuiranju što dovodi do drugačijeg ishoda?

Istraživači su regrutovali zdrave odrasle osobe starosti između 18 i 45 godina. Studija je obuhvatila 57 odraslih osoba, a kod 32 su urađeni snimanje mozga funkcionalnom magnetnom rezonancom i metabolički testovi.

Svaki učesnik je jeo oba tipa obroka u odvojenim terminima, sa razmakom od tri ili više dana između sesija. To je omogućilo istraživačima da uporede kako ista osoba reaguje na obroke.

Radi ispitivanja metaboličkih efekata, učesnici su dolazili na mesto testiranja nakon što su postili tokom noći. Zatim bi ušli u metaboličku komoru za merenje potrošnje energije i metabolizma. Izvedena su merenja za utvrđivanje osnovnih vrednosti.

Sat vremena kasnije, učesnici su imali 10 minuta da pojedu ili minimalno ili visoko prerađen obrok. Obroci su imali po 300 kalorija i bili su praktično izjednačeni u pogledu ugljenih hidrata, masti, proteina, kalorija, vode i soli.

Uzorci krvi su ponovo uzeti odmah nakon obroka, a zatim još šest puta tokom naredna tri sata. Istraživači su merili metabolizam nakon obroka, uključujući insulinsku reakciju, potrošnju energije i oksidaciju ugljenih hidrata.

„Bili smo šokirani pošto se svaki metabolički pokazatelj razlikovao. Kod ultraprerađene hrane smo primetili da je insulinska reakcija bila mnogo veća, a nivo šećera u krvi ostajao je malo viši u malo dužem periodu. Hronično povišen nivo šećera u krvi povećava rizik od stanja kao što je dijabetes“, kažu istraživači.

Sistem nagrađivanja u mozgu

Neuronaučnici rade na razumevanju osnovnih mehanizama izbora hrane – zašto jedemo ono što jedemo. Želeli su da vide da li je metabolički odgovor na obroke povezan sa reakcijom mozga na signale hrane.

Nekog drugog dana, učesnici su posmatrali slike nutritivno ujednačene visoko i minimalno prerađene hrane dok su bili podvrgnuti funkcionalnoj magnetnoj rezonanci. Ovaj skener meri aktivnost mozga prateći promene u protoku krvi u različitim oblastima mozga. Hrana koja je služena tokom metaboličkih testova bila je među onom koja je prikazana na slikama.

Dok su posmatrali namirnice, učesnici su se izjašnjavali koliko bi bili spremni da plate za njih. To je omogućilo istraživačima da uporede kako subjektivno pripisana vrednost odgovara moždanoj aktivnosti.

Jedan značajan rezultat odnosio se na ventralni strijatum i nukleus akumbens, oblasti mozga uključene u učenje, motivaciju i nagrađivanje. Razlike u načinu kako su učesnici sagorevali ugljene hidrate za energiju nakon svake vrste obroka bile su povezane sa razlikama u načinu kako su njihovi mozgovi reagovali na slike hrane.

Učesnici nisu izjavili da su spremni da plate više za ultraprerađenu ili minimalno prerađenu hranu, ali su rezultati sugerisali da su metaboličke razlike nastale usled prerade hrane povezane sa razlikama u načinu kako mozak reaguje na signale hrane.

„Ključna rasprava u literaturi vodi se oko toga da li su asocijacije ultraprerađene hrane sa lošim zdravstvenim ishodima posledica nutritivnog sastava, a ne prerade“, kažu naučnici.

Ova studija je posmatrala jedan skup ujednačenih obroka od 300 kalorija, a obuhvatala je mlade i zdrave osobe. Istraživači žele da ispitaju različite populacije, duže periode, veće obroke i više parova minimalno i visoko prerađene hrane.

Iako su obroci bili ujednačeni po količini proteina, na primer, izvori proteina su se razlikovali i mogli su uticati na rezultate. Ultraprerađeni obrok je takođe sadržao više aditiva. Mada je studija merila ukupna vlakna, nije eksplicitno merila fizičku i hemijsku strukturu ispitivane hrane.

„Želimo da ispitamo specifične faktore, kao što su komercijalni aditivi ili konkretni koraci procesuiranja, koji bi mogli dovesti do različitih metaboličkih odgovora“, kažu istraživači.

(Telegraf Nauka/MedicalXpress)