Šok kod Niša: Ispod pruge pronađeni misteriozni grobovi, a veruje se da...

Tokom zaštitnih arheoloških istraživanja koje sprovodi Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš, na trasi železničke obilaznice oko Niša, na lokalitetu Novosel u ataru sela Malča, otkriveni su ostaci naselja i grobova koji pripadaju starčevačkoj kulturi, staroj oko 8.000 godina.

Starčevačka kulture predstavlja kulturnu grupu koja se razvijala na prostoru centralnog Balkana i donje Panonije. Prethodi vinčanskoj kulturi i pripada srednjem, odnosno starijem neolitu. Naselja se sastoje od ukopanih i poluukopanih zemunica, a svoje preminule sahranjuju unutar naselja, a često i unutar stambenih objekata, što je očigledno slučaj i na arheološkom lokalitetu Novosel, naveli su u saopštenju niškog Zavod, piše portal Sve o arheologiji.

Preporučujemo

Specifičnost ovog sahranjivanja jeste inhumacija ili skeletno sahranjivanje u zgrčenom položaju na boku, odnosno u fetusnom položaju. Do sada su otkrivena grobne celine sa skeletnim ostacima 3 individue, čiji su nalazi predmet laboratorijskih analiza (C-14, antropološke, DNK i druge analize) u predstojećem periodu. Na osnovu C-14 analiza biće ustanovljena njihova precizna starost.

Višeslojni lokalitet i kontinuitet života

Dosadašnjim arheološkim istraživanjima, konstatovano je da je arheološki lokalitet Novosel višeslojan i da predstavlja naselje ne samo iz eneolitskog perioda (koje je hronološki povezano sa rondelom na lokalitetu Orničje), već i naselje sa grobovima iz srednjeg neolita (starčevačka kultura), kao i nalaza iz antičkog perioda (što je povezano sa otkrićima horeuma-žitnice na arheološkom lokalitetu Orničje na trasi gasovoda Niš-Dimitrovgrad 2023. godine).

Arheološki lokalitet Novosel treba posmatrati kroz odnose velikog broja arheoloških lokaliteta oko Niša koji potvrđuju život u svim periodima prošlosti, od paleolita (pećineVelika i Mala Balanica u Sićevu), preko neolitskih starčevarkih (Bubanj, Medijana, Novosel) i vinčanskih lokaliteta (u ataru Malče, Vrežine, Huma, Trupala i Vrtišta), eneolitskih (na Bubnju, Velikoj Humskoj Čuki, Orničju), iz bronzanog doba (Medijana, G. Ribnik, Hum), antičkih (Naisus, Medijana, Jagodin Mala) preko srednjovekovnih (Tvrđava, Pantelejska crkva, itd.) do današnjih vremena.

Najstariji dokazi sahranjivanja u okolini Niša

Arheološka otkrića na trasi Železničke obilaznice oko Niša potvrđuju da se na prostoru Niša i njegove okoline život odvija u kontinuitetu bar poslednjih 8000 godina, u različitim arheološkim i istorijskim razdobljima.

Starčevački grobovi otkriveni i istraženi na lokalitetu Novosel predstavljaju najjužnije do sada otkrivene i poznate grobove starčevačke kulture. Takođe, grobovi iz starčevačke kulture na lokalitetu Novosel predstavljaju najstarije materijalne dokaze sahranjivanja u prošlosti Niša.

Velika istraživanja u okviru infrastrukturnog projekta

Zaštitna arheološka iskopavanja na arheološkom lokalitetu Novosel sprovode se na ukupnoj površini od oko 15.000 m2, u dužini od oko 500 m u trasi Železničke obilaznice. Arheološki lokalitet prostire se i severno i južno od same trase.

Iskopavanja se odvijaju od oktobra 2025. godine gotovo neprekidno, pod otežanim vremenskim i terenskim uslovima, sa ciljem zaštite arheološkog nasleđa i omogućavanjem nastavka izgradnje Železničke obilaznice oko Niša.

Istraživanja arheologa obavljaju se u okviru realizacije projekta izradnje Železničke obilaznice, uz punu podršku i razumevanje svih učesnika u projektu – od investitora i nadzora, preko izvođača radova do grada Niša. Zajedno sa otkrićem rondela iz eneolitskog perioda na lokalitetu Orničje, a zatim eneolitskog naselja na lokalitetu Novosel (Salkuca-Černavoda III) i sada starčevačkog naselja sa grobovima, zaštitna arheološka iskopavanja na trasi Železničke obilaznice predstavljaju jedna od najznačajnijih zaštitnih arheoloških iskopavanja u Nišu poslednjih godina.

Predmetna arheološka iskopavanja predstavljaju najavu obeležavanja 60 godina od osnivanja Zavoda za zaštitu spomenika kulture Niš, jedine ustanove zaštite nepokretnog kulturnog nasleđa na jugoistoku Srbije.

(Telegraf.rs/Sve o arheologiji)